fa کاربرد همزمان سرکه چوب و تلقیح با قارچ‌های میکوریزا آرباسکولار جنس Glomus بر رشد، عملکرد و ترکیب اسیدهای چرب بالنگوی شهری در خاک‌های فقیر تنظیم کننده های رشد گیاهی Plant Growth Regulators پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">استفاده از کودهای زیستی و تغذیه متعادل گیاه به&shy;عنوان مهم&shy;ترین عوامل حاصلخیز</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">کننده خاک از اولویت&shy;های سیستم&shy;های کشاورزی پایدار است. به&shy;منظور ارزیابی کاربرد همزمان سرکه چوب و تلقیح با قارچ&shy;های میکوریزا آرباسکولار </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">بر رشد و عملکرد گیاه دارویی بالنگوی شهری در &nbsp;&nbsp; خاک&shy;های فقیر </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">آزمایشی به&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک&shy;های کاملاً تصادفی در سال زراعی 1401-1400 اجرا شد. در این آزمایش فاکتور اول شامل سرکه چوب با سه سطح (عدم کاربرد، کاربرد دو و چهار لیتر در هکتار) و فاکتور دوم </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">تلقیح</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">با قارچ میکوریزا آربوسکولار جنس </span></span></span></b><i><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="color:#0d0d0d">Glomus </span></span></i><b><i>&nbsp;</i></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">(عدم تلقیح، تلقیح بذر با قارچ و تلقیح بذر + خاک با قارچ) در سه تکرار اجرا شد.</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">نتایج نشان داد که صفات ارتفاع بوته، وزن هزار دانه، زیست&shy;توده، عملکرد دانه، شاخص برداشت، درصد روغن و عملکرد روغن به&shy;طور معنی&shy;داری تحت تأثیر برهمکنش سرکه چوب و تلقیح با قارچ میکوریزا قرار گرفتند. بیشترین میزان عملکرد دانه (</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">2038</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d"> کیلوگرم در هکتار) در کاربرد 2 لیتر در هکتار سرکه چوب تلقیح بذر با قارچ میکوریزا، درصد روغن (11/25 درصد) و عملکرد روغن (95/487 کیلوگرم در هکتار) با کاربرد 4 لیتر در هکتار سرکه چوب و تلقیح بذر با قارچ میکوریزا مشاهده شد.</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">اسیدهای چرب پالمیتیک، لینولنیک، اولئیک، لینولئیک، پالمیتولئیک و استئاریک به&shy;طور معنی&shy;داری تحت تأثیر کاربرد سرکه چوب و تلقیح با قارچ میکوریزا قرار گرفتند. در بین اسید&shy;های چرب مورد بررسی فقط اسید لینولنیک با کاربرد سرکه چوب و تلقیح با قارچ میکوریزا افزایش یافت، </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:#0d0d0d">به&shy;طوریکه همه سطوح تیمارهای سرکه چوب، تلقیح بذر و تلقیح بذر + خاک با قارچ توانست میزان اسید لینولنیک را در مقایسه با تیمار عدم تلقیح افزایش دهد. به&shy;طورکلی، می&shy;توان نتیجه گرفت که برای حصول عملکرد دانه و روغن بالای گیاه دارویی بالنگوی شهری در خاک&shy;های فقیر، کاربرد همزمان سرکه چوب به میزان 2 لیتر در هکتار و تلقیح بذر و خاک با قارچ میکوریزا تیمار مطلوبی به&shy;شمار می&shy;رود.</span></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0d0d0d">Optimum use of chemical and biological fertilizers and balanced plant nutrition as the most important soil fertility factors are among the priorities of agricultural sectors. In order to evaluate the simultaneous use of pyroligneous and inoculation with arbuscular mycorrhizal fungi of the <i>Glomus</i> genus on the growth and yield of the <i>Lallemantia iberica</i> medicinal plant in poor soils, a factorial experiment based on a randomized complete block design was conducted in 2022. In this experiment, the first factor included pyroligneous with three levels (no application, application of 2 and 4 liters per hectare), and the second factor included arbuscular mycorrhizal fungi of the <i>Glomus</i> genus (no inoculation, seed inoculation with fungi, seed + soil inoculation with fungi) was performed in three replicates. The results showed that the traits of plant height, 1000 seed weight, biomass, seed yield, harvest index, oil percentage and oil yield were significantly affected by the interaction of pyroligneous and inoculation with mycorrhizal fungi. The highest amount of seed yield</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0d0d0d"> (2038 kg</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0d0d0d">/ha</span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0d0d0d">) in the application of 2 liters per hectare of </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0d0d0d">pyroligneous and </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0d0d0d">inoculation with </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:#0d0d0d">mycorrhizal fungi, and the highest oil percentage (25.11%) and oil yield (487.95 kg/ha) were related to the treatment of using 4 liters of pyroligneous per hectare and inoculation with mycorrhizal fungi. Palmitic, linolenic, oleic, linoleic, palmitoleic and stearic fatty acids were significantly affected by pyroligneous inoculation with mycorrhizal fungi. The use of pyroligneous and inoculation with mycorrhizal fungi reduced all fatty acids except linolenic acid, so that all levels of pyroligneous, seed inoculation, and seed + soil inoculation could increase the amount of linolenic acid compared with the non-inoculation treatment. In general, it can be concluded that simultaneous application of pyroligneous at the rate of 2 liters per hectare and inoculation of seeds + soil with mycorrhizal fungi is considered a desirable treatment to obtain high seed and oil yield of <i>Lallemantia iberica</i> plants in poor soils.&nbsp; </span></span></span></span> حاصلخیزی, کودهای زیستی, درصد روغن, کودهای آلی Fertility, Biological fertilizers, Oil percentage, Organic fertilizers 69 90 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1320-4&slc_lang=fa&sid=1 Saeid Hazrati سعید حضرتی Saeid.hazrati@azaruniv.ac.ir 100319475328460034028 100319475328460034028 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران Sirous Shiri سیروس شیری shirysiros@gmail.com 100319475328460034029 100319475328460034029 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران Vahid Sarabi وحید سرابی sarabi20@gmail.com 100319475328460034030 100319475328460034030 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران Hamid Mohamadi حمید محمدی Hm34476@yahoo.com 100319475328460034031 100319475328460034031 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران