fa اثر منبع نیتروژن بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی لوبیا در شرایط تنش کم‌آبی تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research نیتروژن نقش مهمی در تامین اسکلت‌های کربنی و تولید متابولیت‌ها و آنزیم‌های در تحمل تنش دارد. تنش کم‌آبی تثبیت نیتروژن را در گیاهان تیره بقولات تحت تاثیر قرار می‌دهد. بنابراین نقش منابع مختلف نیتروژن بر روی صفات فیزیولوژیک، مورفولوژیک و بیوشیمیایی لوبیا در شرایط تنش مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1391 اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل 3 سطح آبیاری (30، 55 و 80 درصد ظرفیت زراعی) و منابع نیتروژن (شاهد یا عدم مصرف کود نیتروژن، تغذیه از منبع آمونیومی، تغذیه از منبع نیتراتی و تغذیه از منبع نیترات + آمونیوم) بود. در این آزمایش میزان اسیدآمینه لیزین و متیونین، فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و پلی‌فنل-اکسیدار، میزان قند محلول و پرولین و پروتئین در 3، 5 و 7 روز بعد از تنش اندازه‌گیری شد. در این آزمایش سطوح آبیاری 80 درصد ظرفیت زراعی به عنوان عدم تنش، 55 درصد به عنوان تنش ملایم و 35 درصد ظرفیت زراعی به عنوان تنش شدید در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که خشکی سبب افزایش میزان پرولین و قندهای محلول در برگ گردید. استفاده از نیترات و نیترات+ آمونیوم بیشترین میزان تولید پرولین و قندهای محلول را در روزهای بعد از تنش نشان داد. در حالی‌که با افزایش تنش آبی از میزان پروتئین کاسته شد. نیترات نقش بسیار مهمی در افزایش پروتئین در شرایط محدودیت آبی داشت. تنش شدید موجب تولید بیشترین مقدار اسیدآمینه لیزین شد در حالی‌که افزایش شدت تنش خشکی میزان متیونین را کاهش داد. تیمارهای نیتروژنی لیزین را به مقدار قابل توجهی نسبت به شاهد افزایش داد و نیترات موثرترین تیمار در افزایش متیونین بود. فعالیت آنزیم‌های کاتالاز و پلی‌فنل‌اکسیداز در شرایط تنش خشکی نسبت به شرایط معمولی بیشتر شد و استفاده از آمونیوم و نیترات به فعالیت این آنزیم‌ها کمک نمود، بنابرین استفاده از منابع کودی موجب کاهش اثر تنش کم‌آبی شده است. Nitrogen has an important role for supplying carbon skeletons which needs for producing compatible solutes and stress tolerance enzymes. Water deficit affects nitrogen fixation in legums. So we studied the effect of various nitrogen sources on physiological, and biochemical features of bean under water stress. This experiment was conducted as factorial based on completely randomized design with three replications in the greenhouse of university of Mohaghegh Ardabili in 2012. The treatments irrigation included three levels (30, 55, and 80% of field capacity) and nitrogen sources (control, N source as ammonium, nitrate, and nitrate + ammonium). In this experiment lysine and methionine amino acids, catalase and polyphenol oxidase enzymes activity, soluble sugars, proline and proteins content measured in 3, 5 and 7 days after the stress induction. Water stress increased leaf proline and soluble sugars content. Using of nitrate and nitrate + ammonium caused the highest proline and total soluble sugars content, while enhancing stress intensity decreased protein content. Nitrate showed remarkable impact on protein content under water stress conditions. The highest lysine produced by severe stress, whereas methionine decreased by enhancing stress. Supplying mineral nitrogen significantly affected lysine content, compared to the control and increased and nitrate was the most effective nitrogen source for increasing methionine. Catalase and polyphenol oxidase activities were elevated under stress conditions, compared to the non-stress ones. Combined application of ammonium and nitrate showed the highest activities of these enzymes. پرولین, نیتروژن, کاتالاز, لایزین, متیونین, قند محلول Keywords: Amino acids, Catalase, Nitrogen, Proline, Soluble sugar, 97 110 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-308-1&slc_lang=fa&sid=1 Sakineh Rashidi سکینه رشیدی gparmoon@yahoo.com No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Ali Ebadie علی عبادی ebadi@uma.ac.ir Yes Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Ghasem Parmoon قاسم پرمون ghasem.parmoon@gmail.com No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Soodabe Jahanbakhsh سدابه جهانبخش Jahanbakhsh@uma.ac.ir No Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی