fa تأثیر میکوریزا، ورمی‌کمپوست و پوترسین بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی تریتیکاله (Triticosecale Wittmack) تحت تنش شوری تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">به&shy;منظور بررسی تأثیر میکوریزا، ورمی&shy;کمپوست و پوترسین بر خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی تریتیکاله تحت تنش شوری، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1400-1399 اجرا شد.</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> فاکتورهای آزمایشی شامل شوری در سه سطح (عدم اعمال شوری به&shy;عنوان شاهد، شوری 60 و 120 میلی&shy;مولار با نمک کلرید سدیم)، کودهای زیستی در چهار سطح (عدم کاربرد کودهای زیستی به&shy;عنوان شاهد، کاربرد<br> ورمی&shy;کمپوست، میکوریزا</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">،</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> کاربرد توأم ورمی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">&shy;</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">کمپوست و میکوریزا) و محلول&shy;پاشی پوترسین در سه سطح (محلول&shy;پاشی با آب به&shy;عنوان شاهد، محلول&shy;پاشی 4/0 و 8/0 میلی&shy;مولار پوترسین) بودند. نتایج نشان داد کمترین میزان هدایت الکتریکی و فلورسانس حداقل برگ در کاربرد میکوریزا با ورمی&shy;کمپوست و محلول&shy;پاشی 8/0 میلی&shy;مولار پوترسین در شرایط عدم اعمال شوری مشاهده شد. همچنین این ترکیب تیماری شاخص کلروفیل (75/40 درصد)، محتوای نسبی آب (</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">7/37 </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">درصد)، هدایت روزنه&shy;ای (85/43 درصد)، فلورسانس متغیر (21/120 درصد)، فلورسانس حداکثر (46/45 درصد) و عملکرد کوانتومی برگ (37/51 درصد) و عملکرد دانه (7/38 درصد) را نسبت به عدم کاربرد کودهای زیستی و پوترسین در بالاترین سطح شوری (120 میلی&shy;مولار) افزایش داد. بر&shy;اساس نتایج کاربرد کودهای زیستی (میکوریزا و ورمی&shy;کمپوست) و پوترسین، می&shy;تواند عملکرد دانه تریتیکاله را تحت شرایط شوری به&shy;واسطه بهبود شاخص&shy;های فلورسانس کلروفیل و سایر صفات فیزیولوژیک افزایش دهد.</span></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt"></span></b></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">In order to study the effects of mycorrhiza, vermicompost and putrescine on the morpho-physiological characteristics<b> </b>of triticale (<i>Triticosecale</i> Wittmack) under salinity stress, an experimental as factorial was conducted based on a randomized complete block design with three replications at the research greenhouse of the Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabil, during 2021&ndash;2022. The experimental factors were included salinity in three levels (no salinity as a control, 60 and 120 mM salinity from NaCl), biofertilizers in four levels (no application of biofertilizers as a control, application of vermicompost, <i>Mycorrhiza,</i> both applications of vermicompost and <i>Mycorrhiza), and</i> foliar application of putrescine (foliar application with water as a control, foliar application of 0.4 and 0.8 mM).</span><span style="font-size:10.0pt"> The results showed that minimum of leaf electrical conductivity and minimum fluorescence were observed in the application of mycorrhiza with vermicompost and foliar application of 0.8 mM putrescine under no salinity conditions. Also, this treatment combination increased chlorophyll index (40.75%), relative water content (37.7%), stomatal conductance (43.85%), variable fluorescence (120.21%), maximum fluorescence (45.46%), quantum yield (51.37%), and grain yield (38.7%) in comparison with the no application of biofertilizers and putrescine under the highest salinity level (120 mM). </span><span style="font-size:10.0pt">Based on the results, the</span><span style="font-size:10.0pt"> application of biofertilizers (mycorrhiza and vermicompost) and putrescine can increase the grain yield of triticale under salinity stress due to improving chlorophyll fluorescence indices and other physiological traits.</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span> ارتفاع بوته, شاخص کلروفیل, عملکرد کوانتومی, هدایت الکتریکی, هدایت روزنه‌ای Chlorophyll index, Electrical conductivity, Quantum yield, Plant height, Stomatal conductance 61 94 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-68-18&slc_lang=fa&sid=1 Hamed Narimani حامد نریمانی hamed.narimani.72@gmail.comRaouf_ssharifi@yahoo.com No Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Raouf seyed sharifi رئوف سید شریفی raouf_ssharifi@yahoo.com Yes Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Mohammad Sedghi محمد صدقی mosedghi2003@yahoo.com No Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران