fa مطالعه اثر تنش شوری بر برخی صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی در ژنوتیپ‌های برنج در مرحله گیاهچه‌ای تحت شرایط هیدروپونیک تنش شوري Salt Stress كاربردي Applicable <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">برنج از مهم‌ترین محصولات غذایی در جهان است. شوری خاک عملکرد و کیفیت محصول برنج را کاهش می&shy;‌دهد. غربال کردن ارقام برنج برای شناسایی ارقام متحمل به شوری برای تولید ارقام جدید و کشت در مناطق شور دارای اهمیت زیادی می‌باشد. در این مطالعه، صفات مورفوفیزیولوژیک 42</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">ژنوتیپ برنج به همراه ژنوتیپ&shy;های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">NONA BOKARA</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> به&shy;عنوان شاهد متحمل و </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">IR29</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> به&shy;عنوان شاهد حساس به شوری در مرحله گیاهچه‌ای در دو سطح صفر و 100 میلی&shy;مولار شوری (از منبع نمک&shy;های </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">NaCl</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">CaCl₂</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">، </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">Na₂SO₄</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black">) در شرایط هیدروپونیک به صورت طرح کرت‌های خرد&shy;شده در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر ژنوتیپ برنج، شوری و برهمکنش آن&shy;ها در تمام صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنی&shy;دار بود. همچنین نتایج نشان داد که صفات طول ریشه و ساقه، وزن تر و خشک ساقه و ریشه، محتوای نشت الکترولیت، زیست&shy;توده و شاخص سبزینگی تحت تنش شوری کاهش معنی&shy;داری نشان دادند. محتوای پرولین تحت تنش شوری افزایش یافته بود. بررسی ضرایب همبستگی نشان داد که همبستگی مثبت و معنی&shy;داری بین صفات زیست&shy;توده با وزن خشک ریشه و ساقه وجود دارد. نتایج تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد که صفات<br> زیست&shy;توده، وزن تر و خشک ساقه، طول ساقه و وزن تر ریشه در مؤلفه اول بیشترین تأثیر را در جهت مثبت داشتند. نتایج حاصل از تجزیه خوشه‌ای نشان داد که 12 ژنوتیپ‌ به همراه </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="color:black">NONA BOKARA</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="color:black"> در خوشه متحمل قرار گرفتند که می‌توانند در برنامه‌های اصلاحی برای توسعه ارقام متحمل به شوری مورد استفاده قرار گیرند. </span></span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Rice is one of the most important food products in the world. Soil salinity reduces the yield and quality of rice. For the development of new cultivars and the cultivation of rice in saline environments, screening rice cultivars to identify salinity-tolerant cultivars is crucial. In this study, the morphophysiological characteristics of 42 rice genotypes were examined in split plots using a completely randomized design with three replications in hydroponic conditions, with NONA BOKARA representing as a tolerant control and IR29 as a sensitive control to salinity in the seedling stage at two levels of 0 and 100 mM salinity (from the source of NaCl, CaCl₂, and Na₂SO₄). The variance analysis results revealed that the effect of rice genotypes, salinity, and their interaction on all traits studied was significant at the 1% level of probability. Additionally, the findings of this study demonstrated that under salt stress, the root and stem length, fresh and dried weight of the stem and root, the electrolyte leakage content, biomass, and chlorophyll content were all drastically decreased. But under salt stress, the proline content increased. Moreover, the results of the correlation study revealed a significant and positive correlation between biomass features and both shoot fresh weight and shoot dry weight. According to the results of the principal component analysis, the biomass, shoot fresh and dry weight, shoot length, and root weight had the largest positive effects on the first component. The results of cluster analysis showed that 12 genotypes, along with NONA BOKARA were included in the tolerant cluster, which can be used in breeding programs to develop salinity-tolerant cultivars.</span></span></span></span> تجزیه خوشه‌ای, حساس, غربال‌گری, متحمل, همبستگی Cluster analysis, Correlation, Screening, Sensitive, Tolerant 343 364 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1769-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyede Fateme Mohamadi سیده فاطمه محمدی Fatememohamadi1991@gmail.com No Plant Breeding Department, Faculty of Crop Science, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University (SANRU), Sari, Iran گروه اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران NadAli Babaian Jolodar نادعلی بابائیان جلودار nbabaeian@yahoo.com No Plant Breeding Department, Faculty of Crop Science, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University (SANRU), Sari, Iran گروه اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران NadAli Bagheri نادعلی باقری n.bagheri@yahoo.com Yes Plant Breeding Department, Faculty of Crop Science, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University (SANRU), Sari, Iran گروه اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران Ghorban Ali Nematzadeh Qharakhili قربانعلی نعمت زاده قراخیلی gh.nematzadeh@gmail.com No Genetics and Agricultural Biotechnology Institute of Tabarestan (GABIT), Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University (SANRU), Sari, Iran پژوهشکده ژنتیک و زیست‌فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری، ساری، ایران Seyed HamidReza Hashemi Petroudi سید حمیدرضا هاشمی پطرودی irahamidreza@yahoo.com No Genetics and Agricultural Biotechnology Institute of Tabarestan (GABIT), Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University (SANRU), Sari, Iran پژوهشکده ژنتیک و زیست‌فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری، ساری، ایران