fa مطالعه ویژگی‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی عدس (Lens culinaris Madikus) در شرایط تنش شوری تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">تنش شوری یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیرزنده و کاهش‌دهنده عملکرد گیاهان زراعی در مناطق نیمه‌خشک و خشک است. به منظور بررسی اثر تنش شوری بر خصوصیات فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ژنوتیپ‌های مختلف عدس، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد&shy;شده در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقات شوری دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1400-1399 اجرا شد. سطوح شوری 5/2، 6 و 9 دسی‌زیمنس بر متر در کرت‌های اصلی و شش ژنوتیپ عدس در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که با افزایش سطح تنش شوری محتوای کاروتنوئیدها، فنل، سدیم برگ و زیست‌توده کاهش یافت. بیشترین محتوای فنل برگ در شوری 5/2 دسی‌زیمنس بر متر و ژنوتیپ </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">MLC178</span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> مشاهده شد و با افزایش شدت تنش به 6 و 9 دسی‌زیمنس بر متر به ترتیب 28 و 238 درصد از محتوای فنل برگ کاسته شد. ژنوتیپ </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">MLC118</span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> دارای بیشترین فعالیت آنزیم کاتالاز در شرایط سطح 5/2 دسی‌زیمنس بر متر بود و با افزایش شدت تنش شوری به 6 و 9 دسی‌زیمنس بر متر، فعالیت آنزیم کاتالاز به ترتیب 09/1 و 94/1 برابر کاهش یافت. از سوی دیگر، بیشترین زیست‌توده در سطح 5/2 دسی‌زیمنس بر متر و در ژنوتیپ </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">MLC117</span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> مشاهده شد که نسبت به سطوح بالاتر شوری، بیش از دو برابر زیست‌توده بیشتری تولید کرد. بیشترین محتوای پرولین برگ در ژنوتیپ </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">MLC26</span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> در سطح تنش شوری 9 دسی‌زیمنس بر متر مشاهده شد، درحالی‌که، با کاهش سطح تنش شوری به 6 و 5/2 دسی‌زیمنس بر متر، محتوای پرولین برگ به ترتیب به میزان 4 و 46 درصد کاهش یافت. به‌طور‌کلی، ژنوتیپ‌های </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">MLC117</span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> و </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">MLC12</span></b><b><span style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> در شرایط تنش شوری در بیشتر صفات برتری داشتند.</span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">Salinity stress is one of the most important abiotic stresses that diminishes the yield of crops in semi-arid and arid regions. To investigate the effect of salinity stress on the physiological and biochemical characteristics of different lentil genotypes, a split plots experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications in the salinity research farm of the Ferdowsi University of Mashhad in the 2021&ndash;2022 cropping year. The salinity levels of 2.5, 6, and 9 ds/m-1 six lentil genotypes were placed in the main plots and the secondary plots, respectively. The results showed that the carotenoids, phenols, leaf sodium contents, and biomass decreased with the increase in salinity stress level. The highest phenolic content of leaves was observed in salinity of 2.5 dS/m and MLC178 genotype, and with increasing stress intensity to 6 and 9 dS/m, the phenolic content of leaves decreased by 28 and 238%, respectively. MLC118 genotype had the highest activity of catalase enzyme under the condition of 2.5 dS/m and catalase enzyme activity decreased by 1.09 and 1.94 times with the increase of salinity stress to 6 and 9 dS/m, respectively. On the other hand, the highest biomass was observed at the level of 2.5 dS/m in the MLC117 genotype, which produced more biomass about two times compared to higher salinity levels. The MLC26 genotype had the highest proline content in leaves at a salinity stress level of 9 dS/m, when the salinity stress level decreased to 6 and 2.5 dS/m, the proline content of leaves decreased by 4% and 46%, respectively. In general, MLC117 and MLC12 genotypes were superior in most traits under salinity stress conditions.</span></span></span> پرولین, زیست‌توده, فنل, کاتالاز, DPPH Biomass, Catalase, DPPH, Phenol, Proline 89 108 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-467-1&slc_lang=fa&sid=1 Vajihe Heydari وجیهه حیدری hvajih@gmail.com No Department of Agrotechnology, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران Mohammad Javad Ahmadi-Lahijani محمدجواد احمدی لاهیجانی mjahmadi@um.ac.ir 0000-0001-7356-7276 Yes Department of Agrotechnology, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران Jafar Nabati جعفر نباتی jafarnabati@ferdowsi.um.ac.ir No Research Center of Plant Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Iran پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران Ahmad Nezami احمد نظامی nezami@um.ac.ir No Department of Agrotechnology, Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, Iran گروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران