Plant Process and Function

fa ارزیابی ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی بر‌اساس شاخص‌های تحمل تنش شوری در مرحله گیاهچه‌ای Evaluation of tomato genotypes based on salinity stress tolerance indices at seedling stage تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research شوری یکی از مهم‌ترین تنش‌های محیطی در برابر تولید محصول پایدار در زمین‌های زراعی جهان است. گوجهفرنگی در دسته گیاهان حساس به شوری قرار دارد. با ارزیابی تنوع موجود در میان ژنوتیپهای گوجهفرنگی تحت تنش شوری و استفاده از این تنوع در برنامههای بهنژادی گوجهفرنگی امکان دستیابی به ژنوتیپ متحمل وجود دارد. بر این اساس در پروژه حاضر تعداد 22 ژنوتیپ گوجهفرنگی تحت تنش شوری در قالب طرح بلوکهای کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص تحمل (TOL)، میانگین هندسی بهرهوری (GMP)، میانگین حسابی بهرهوری (MP)، میانگین هارمونیک (HM)، عملکرد (Y)، پایداری عملکرد (YSI) و حساسیت به تنش (SSI) براساس وزن خشک کل در شرایط تنش و بدون تنش محاسبه گردید. نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین نشان داد که بین ژنوتیپهای گوجهفرنگی مورد مطالعه برای دو صفت وزن خشک کل و وزن تر کل در دو شرایط تنش و بدون تنش شوری اختلاف معنیدار آماری وجود دارد. این نتایج تأییدی بر وجود تنوع کافی بین ژنوتیپها برای ویژگیهای مورفولوژیکی آنها بود. صفت وزن خشک کل هر ژنوتیپ در محیط بدون تنش (YP) بیشترین همبستگی (9/0) را با شاخص MP و صفت وزن خشک کل هر ژنوتیپ در محیط تنش (YS) بیشترین همبستگی (91/0) را با شاخص HM نشان داد و به عنوان شاخصهای مناسبی برای ارزیابی ژنوتیپهای گوجهفرنگی تحت تنش شوری در مرحله گیاهچهای شناسایی شدند. براساس ترسیم بایپلات تجزیه به مؤلفه اصلی ژنوتیپ 10G ژنوتیپ متحمل بود و بعد از آن ژنوتیپهای 2G، 22G، 19G و 5G وضعیت مناسبی برای تحمل تنش شوری نشان دادند. تجزیه خوشهای ژنوتیپها را در سه دسته مجزا تقسیمبندی کرد که رفتار متفاوتی در زمان انتقال از محیط بدون تنش به محیط تنش نشان دادند. براساس شاخصهای تحمل و روشهای گروهبندی ژنوتیپ 10G به عنوان ژنوتیپ متحمل به تنش شوری شناسایی گردید که میتواند به عنوان والد در برنامههای دورگگیری و انتخاب ژنوتیپ متحمل مورد استفاده قرار گیرد. Salinity is one of the most significant environmental stresses for sustainable crop production in the world's agricultural lands. Tomatoes are sensitive to salinity, and it is possible to create a tolerant genotype by evaluating the diversity among tomato genotypes under salt stress and using this diversity in tomato breeding programs. Based on this, in the current study, 22 tomato genotypes were evaluated under salt stress in a randomized complete block design with three replications. In this research, different stress tolerance indices were used to evaluate genotypes under salt stress. Stress Tolerance Index (STI), Tolerance Index (TOL), Geometric Mean Productivity (GMP), Mean Productivity (MP), Harmonic Mean (HM), Yield (Y), Yield Stability (YSI) and Stress Sensitivity (SSI) were calculated based on the total dry weight under control and stress conditions. The results of analysis of variance and mean comparison showed that there is a statistically significant difference between the studied tomato genotypes for two traits, total dry weight and total fresh weight, in two conditions of salt stress and control. These results confirmed the existence of diversity between genotypes in their morphological characteristics. The YP trait showed the highest correlation (0.9) with the MP index and the YS trait showed the highest correlation (0.91) with the HM index, and these indices are suitable for evaluating tomato genotypes under salt stress in the seedling stage. Based on bi-plot analysis, the G10 genotype was the most tolerant genotype, and after that, the G2, G22, G19 and G5 genotypes showed tolerance to salt stress. The cluster analysis divided the genotypes into three separate categories, which showed different behaviors during the transition from a non-stressed environment to a stressed environment. Based on tolerance indices and grouping methods, genotype G10 was identified as a tolerant genotype to salt stress, which can be used as a parent in hybridization and selection of tolerant genotypes. تجزیه مؤلفه اصلی, تجزیه خوشه‌ای, تحمل, تنش, گیاهچه Cluster Analysis, Principal Component Analysis, Seedling, Stress, Tolerance 363 378 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1173-1&slc_lang=fa&sid=1 Davood Kiani داود کیانی d.kiani1986@yahoo.com Yes Agronomy and Horticulture Crops Research, Bushehr Agricultural and Natural Resources, Research and Education Center, AREEO, Bushehr, Iran بخــش تحقیقــات علوم زراعی و باغی، مرکــز تحقیقــات و آمــوزش کشــاورزی و منابــع طبیعــی اســتان بوشهر، ســازمان تحقیقــات، آمــوزش و ترویــج کشــاورزی، بوشهر، ایــران Mokhtar Zolfi Bavariani مختار زلفی باوریانی mzolfi2001@yahoo.com No Agronomy and Horticulture Crops Research, Bushehr Agricultural and Natural Resources, Research and Education Center, AREEO, Bushehr, Iran بخــش تحقیقــات علوم زراعی و باغی، مرکــز تحقیقــات و آمــوزش کشــاورزی و منابــع طبیعــی اســتان بوشهر، ســازمان تحقیقــات، آمــوزش و ترویــج کشــاورزی، بوشهر، ایــران Bahram Behzadi بهرام بهزادی behzadi_res@yahoo.com No Agronomy and Horticulture Crops Research, Bushehr Agricultural and Natural Resources, Research and Education Center, AREEO, Bushehr, Iran بخــش تحقیقــات علوم زراعی و باغی، مرکــز تحقیقــات و آمــوزش کشــاورزی و منابــع طبیعــی اســتان بوشهر، ســازمان تحقیقــات، آمــوزش و ترویــج کشــاورزی، بوشهر، ایــران Rahim Khademi رحیم خادمی rahim.khademi@gmail.com No Agronomy and Horticulture Crops Research, Bushehr Agricultural and Natural Resources, Research and Education Center, AREEO, Bushehr, Iran بخــش تحقیقــات علوم زراعی و باغی، مرکــز تحقیقــات و آمــوزش کشــاورزی و منابــع طبیعــی اســتان بوشهر، ســازمان تحقیقــات، آمــوزش و ترویــج کشــاورزی، بوشهر، ایــران Mahyar Abedi ماهیار عابدی mah679@yahoo.com No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران