Plant Process and Function

fa تأثیر محلول‌پاشی عناصر کم‌مصرف بر برخی صفات بیوشیمیایی و عملکرد گندم در شرایط تنش کم‌آبی The effect of foliar application of micro-elements on some biochemical traits and wheat yield under water stress conditions تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research به‌منظور بررسی اثر محلولپاشی عناصر کممصرف بر برخی صفات بیوشیمیایی و عملکرد گندم در شرایط تنش کمآبی، آزمایشی به‌صورت کرتهای خردشده بر پایه طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی در سه تکرار در ورامین طی دو سال زراعی 1396- 1395 و 1397- 1396به اجرا درآمد. عامل اصلی رژیمهای آبیاری در سه سطح (I1: آبیاری معمول، I2: قطع آبیاری در مرحله شروع رشد ساقه و I3: قطع آبیاری در مراحل شروع رشد ساقه و پُرشدن دانه) و عامل فرعی شامل محلولپاشی عناصر کم‌مصرف در هشت سطح (M1: شاهد (بدون محلولپاشی)، M2: محلولپاشی بُر، M3: روی، M4: آهن، M5: روی+بُر، M6: آهن+بُر، M7: روی+آهن و M8: روی+ بُر+ آهن) بودند. در شرایط آبیاری معمول، دو نوبت آبیاری پاییزه و چهار نوبت آبیاری بهاره انجام گرفت. محلولپاشی هر یک از عناصر ریزمغذی از منبع سولفات آهن، سولفات بُر و سولفات روی با غلظت 5 در هزار در دو مرحله ساقهدهی و ظهور سنبله انجام گردید. نتایج نشان داد اثر رژیمهای آبیاری، محلولپاشی عناصر کم‌مصرف و اثر متقابل آنها در سطح یک درصد بر محتوای کلروفیلa، b و کلروفیل کل، غلظت آنزیم کلروفیلاز، مالون دیآلدئید و آبسزیک اسید معنیدار بود. همچنین اثر ساده آبیاری و محلولپاشی بر غلظت قند کل و عملکرد دانه معنیدار بود. نتایج نشان داد که قطع آبیاری منجر به کاهش کلروفیل کل شد. محلولپاشی روی+ بُر+ آهن (M8) در هر سه سطح رژیمهای آبیاری منجر به افزایش معنیدار کلروفیل کل گردید. بیشترین میزان کلروفیل کل در شرایط آبیاری معمول به همراه محلولپاشی روی+ بُر+ آهن (I1M8) به میزان 03/6 میلیگرم بر گرم برگ تازه به دست آمد. همچنین محلولپاشی روی+ بُر+ آهن در تیمارهای آبیاری (I2) و (I3) (بهترتیب با میانگینهای 2/5 و 55/4 میلیگرم بر گرم برگ تازه)  منجر به افزایش کلروفیل کل نسبت به عدم محلولپاشی این عناصر گردید. به طورکلی، استفاده از محلولپاشی عناصر ریزمعذی آهن، روی و بُر ضمن افزایش عملکرد دانه، در شرایط تنش میتواند سبب بهبود ویژگیهای فیزیولوژیکی در گندم گردد. In order to investigate the effect of foliar application of micro-elements on some biochemical traits and wheat yield under water stress conditions, an experiment was carried out in the form of split plots based on a randomized complete block design in three replications in Varamin during the two crop years 2016–2017 and 2017–2018.  The main factors of irrigation regimes at three levels (I1: normal irrigation, I2: cut-off irrigation at the beginning of stem growth, and I3: cut-off irrigation at the beginning of stem growth and seed filling) and sub-factors including foliar spraying of micro-elements at eight levels (M1: control (without foliar spraying), M2: boron foliar application, M3: zinc, M4: iron, M5: zinc+boron, M6: iron+boron, M7: zinc+iron and M8: zinc+boron+iron) were considered. The irrigation was done twice in the autumn and four times in the spring under normal irrigation conditions. The foliar spraying of each of the micronutrients from the sources of iron sulfate, boron sulfate and zinc sulfate with a concentration of 5/1000 was carried out in two stages: stemming and spike emergence. The results showed the effect of irrigation regimes, foliar application of micro-elements and their interaction on the content of chlorophyll a, b and total chlorophyll, the concentration of chlorophyllase enzyme, malondialdehyde and abscisic acid. Also, the simple effect of irrigation and foliar spraying was significant on total sugar concentration and grain yield. The results showed that the interruption of irrigation led to a decrease in total chlorophyll. Foliar spraying of zinc + boron + iron (M8) in all three levels of irrigation regimes led to a significant increase in total chlorophyll. The highest amount of total chlorophyll was obtained under normal irrigation conditions, along with zinc+boron+iron (I1M8) foliar spraying at a rate of 6.03 mg.g-1 of fresh leaves. Also, foliar spraying of zinc+boron+iron in irrigation treatments (I2) and (I3) (respectively, with averages of 5.2 and 4.55 mg.g-1 of fresh leaves) led to an increase in total chlorophyll compared to control. In general, the use of foliar applications of iron, zinc, and boron can improve the physiological characteristics of wheat under stressful conditions while increasing grain yield. آبسزیک اسید, سولفات روی, کلروفیلاز,گندم, مالون دی‌آلدئید Abscisic acid, Zinc sulfate, Chlorophyllase, Wheat, MDA 221 238 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1644-2&slc_lang=fa&sid=1 Shahin Shahgholi شاهین شاهقلی shahin.sh.1392@gmail.com No Department of Agronomy, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran گروه زراعت، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران Saeed Sayfzadeh سعید سیف زاده saeedsayfzadeh@yahoo.com Yes Department of Agronomy, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran گروه زراعت، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران Esmaeil Hadidi Masouleh اسماعیل حدیدی ماسوله es.hadidi@gmail.ccom No Department of Agronomy, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran گروه زراعت، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران Naser Shahsavari ناصر شهسواری Shahsawari110@gmail.com No Department of Plant Production, Hajiabad branch, Islamic Azad University, Hajiabad, Iran گروه تولیدات گیاهی، دانشگاه آزاد اسلامی، حاجی آباد، ایران Hamidreza Zakerin حمیدرضا ذاکرین drzakerin5@gmail.com No Department of Agronomy, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran گروه زراعت، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران