Plant Process and Function

fa عکس‌العمل برخی ویژگی‌های رویشی و فیزیولوژیک ارقام انگور ایرانی و خارجی به تنش خشکی Response of some vegetative and physiological traits of Iranian and foreign grape cultivars to drought stress تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research خشکی بهعنوان مهم‌ترین تنش محیطی، رشدونمو گیاهان را بهشدت مختل و تولید و عملکرد را بیش از هر عامل محیطی دیگری محدود می‌کند. بررسی تأثیر تنش خشکی بر برخی ویژگی‌های رویشی و فیزیولوژیک گیاه ممکن است ابزاری برای درک تحمل به خشکی فراهم کند. بهمنظور بررسی تحمل به تنش خشکی 20 رقم انگور ایرانی و خارجی، پژوهشی گلدانی با سه تکرار شامل 15 رقم انگور ایرانی رشه، بیدانه سفید، بیدانه قرمز، یاقوتی، فخری، خلیلی سفید، قزل اوزوم، عسگری، گزندایی، گچی امجگی، تبرزه قرمز، تبرزه سفید، لعل، حسینی و شیرازی و پنج رقم خارجی بلک سیدلس، فلیم سیدلس، پرلت، روبی سیدلس و ترکمن چهار اجرا شد. ارقام انگور ایرانی و خارجی یکساله ریشهدار تحت دو تیمار 90 (شاهد) و 50 (تنش خشکی) درصد نیاز آبی قرار گرفتند. براساس تجزیه واریانس داده‌ها، پس از سه ماه اعمال تنش خشکی، برهمکنش اثر تیمارهای تنش خشکی و رقم برای ویژگی‌های تعداد برگ، سطح برگ، طول شاخه سال جاری، طول میانگره، طول ریشه، حجم ریشه، وزن تر ریشه و نشت یونی معنی‌دار بود ولی برای ویژگی‌های قطر ساقه، وزن خشک ریشه و محتوای نسبی آب معنی‌دار نبود. بهطورکلی، با وجود افزایش میزان کلروفیل a،b ، کل و کاروتنوئید در برخی از ارقام، این ویژگی‌ها بهترتیب به میزان 43/29، 47/20، 47/27 و 15/22 درصد در شرایط تنش خشکی، کاهش پیدا کردند. ویژگی‌های فیزیولوژیک مانند فتوسنتز، تعرق، هدایت روزنه‌ای و دی‌اکسید کربن زیر روزنه‌ای نیز بهصورت معنی‌داری تحت تأثیر تنش خشکی قرار گرفتند و تنش خشکی 50 درصد نیاز آبی باعث کاهش 11/39، 36/42، 98/54 و 33/30 درصدی آن‌ها گردید. ارقام رشه، خلیلی سفید، یاقوتی و لعل تحمل خوبی در مواجه با شرایط تنش خشکی از خود نشان دادند ولی ارقام فخری، شیرازی، بیدانه سفید، گزندایی و گچی امجگی به تنش خشکی حساس بودند. Drought stress, as the most important environmental stress, severely disrupts plant growth and limits production and yield more than any other environmental factor. Investigation of the role of drought stress conditions on plant morphological, physiological and photosynthesis characteristics may provide a tool to understand the basic drought resistance. To investigate the drought tolerance of Iranian and foreign grapevines (Vitis vinifera L.) cultivars, A pot experiment was conducted with 5 replications, and 20 Iranian and foreign rooted grape cultivars exposure with two treatments of 90 (control) and 50 (drought stress) water requirement. Iranian grape cultivars included Rashe, Bidane Sefid, Bidane Ghermez, Yaghoti, Fakhri, Khalili Sefid, Ghezel Ouzom, Asgari, Gazandai, Gachi Amjagi, Tabraze Ghermez, Tabraze Sefid, Laal, Hosseini and Shirazi and foreign cultivars including Black Seedless, Flame Seedless, Perlette, Ruby Seedless and Torkaman 4. Based on results, after three months of drought stress, the interaction of drought stress and cultivar was significant for leaf number, leaf area, current branch length, internode length, root length, root volume, root fresh weight and electrolyte leakage and not significant for stem diameter, root dry weight and relative water content. In general, despite the increase in chlorophyll a, b, total and carotenoids in some cultivars, these physiological characteristics decreased by 29.43, 20.47, 27.47 and 22.15%, respectively under drought stress. Photosynthetic traits such as photosynthesis, transpiration, stomatal conductance and intercellular CO2 concentration were also significantly affected by drought stress and reduced by 39.11, 42.36, 54.98 and 30.33% in drought conditions. Rashe, Khalili Sefid, Yaghoti and Laal cultivars showed good resistance to drought stress conditions, whereas Fakhri, Shirazi, Bidane Sefid, Gazandai and Gachi Amjagi cultivars were sensitive to drought stress. تنش خشکی, کلروفیل, محتوای نسبی آب, نشت یونی, ویژگی‌های فیزیولوژیک Cholorophyll, Drought stress, Electrolyte leakage, Physiological traits, Relative Water Content. 153 174 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1331-2&slc_lang=fa&sid=1 Yaser Khandani یاسر خندانی ykhandany@yahoo.com 0000-0003-0373-2381 No Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان Mansour Gholami منصور غلامی man.gholami@gmail.com 0000-0002-8123-0443 Yes Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان Hassan Sarikhani حسن ساریخانی sarikhanih@gmail.com 0000-0002-8248-7865 No Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان Abdolkarim Chehregani Rad عبدالکریم چهرگانی راد a.chehregani@gmail.com 0000-0002-8977-9676 No Department of Biology, Faculty of Basic Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان