fa بررسی توان زیستی و فعالیت آنزیم ‌های آنتی ‌اکسیدانی در کشت سلولی گیاه پریوش (Catharanthus roseusL.) تحت تاثیر غلظت ‌های مختلف سدیم نیتروپروساید سایر موارد others پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl" align="justify">ملکول NO (نیتریک اکسید) دارای خاصیت انتقال پیام در گیاه می‌باشد، لذا اثر نیتروپروساید به عنوان عامل تولید کننده این ملکول بر توانائی زیستی در کشت سلولی، پراکسیداسیون سلولی و فعالیت آنزیم‌های سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و پراکسیداز در کالوس گیاه پریوش مورد بررسی قرار گرفت تا تاثیر NO بر قرایندهای حیاتی این گیاه ارزیابی شود. از کالوس گیاه پریوش سوسپانسیون سلولی تهیه و پس از تیمار با غلظت 0، 10، 50، 100، 150، 200 و 250 میلی‌مول از سدیم نیتروپروساید به مدت 1، 3، 6 روز، توانائی حیات توسط رنگ آمیزی تریپان بلو و رنگ سنجی MTT بررسی شد. علاوه بر توانای حیات از سوسپانسیون سلولی برای بررسی مرفولوژی و از بافت کالوس برای بررسی فعالیت آنزیم های کاتالاز، گایاکول پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز و پراکسیداسیون لیپیدی بعد از تیمار با 100 و 200 میلی مولار به مدت شش روز قرار گرفتند. داده‌ها توسط ANOVA یک طرفه و تست دانکن آنالیز و p<0.05 به عنوان سطح معنی داری در نظر گرفته شد. مقایسه داده‌های تریپان بلو و MTT نشان دهنده تفاوت معنی دار (p<0.05) میانگین توانایی زیستی این سلول‌ها به صورت وابسته به غلظت در مقایسه با کنترل بود. از نظر مرفولوژی سدیم نیتروپروساید باعث تغییر فرم هندسی و اندازه هسته سلول و آشفتگی در کروماتین شد. همچنین سیتوپلاسم نیز دچار تغییرات مورفولوژیک بارزی از قبیل چروکیدگی و تغییر در حاشیه سیتوپلاسم سلول تیمار شده نسبت به گروه کنترل شد. از طرفی نیز فعالیت آنزیم‌های مورد مطالعه در پاسخ به تنش اکسیداتیوی افزایش معنی دار(p<0.05) نشان داد. میزان مالون دی آلدئید به عنوان محصول پراکسیداسیون لیپید نیز با افزایش معنی دار همراه بود. سدیم نیتروپروساید به عنوان دهنده NO می تواند منجر به آسیب غشا سلولی و در نتیجه کاهش توانایی زیستی سلول‌های کالوس گیاه پریوش گردد، اگرچه فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی به دنبال تنش ایجاد شده افزایش یافت اما پاسخگوی نیاز گیاه برای جبران آسیب ‌های وارده نبود.  </p> <p style="DIRECTION: ltr" align="justify">Nitric oxide (NO) has signaling property in plants, therefore the effect of nitroprusside (SNP) as an NO producing agent on viability in the cell culture, lipid peroxidation and activity of superoxide dismutase, catalase and peroxidase in the callus of Catharantus roseus was investigated. Cell suspension was prepared from callus of Catharantus roseus, and the cells were treated with 0, 10, 50, 100, 150, 200 and 250 μM of sodium nitroprusside for 1, 3 and 6 days to determined the cell viability(based on trypan blue staining as well as MTT colorimetric assay). Then using 100 and 200 mM of sodium nitroprusside as selected dose, the cell suspension was used to investigate the cell morphological changes. In addition the callus tissue was treated with the same dose to estimate the level of lipid peroxidation and the activity of superoxide dismutase, catalase and guaiacol peroxidase. Comparison of the data from trypan blue and MTT methods showed that the significant (p<0.05) differences in viability was concentration dependent with respect to control. Base on the morphology, SNP caused changes in the shape and size of the cell nuclei as well as disturbance in the chromatin. In addition changes in the cytoplasm such as shrinkage and cell border deform was observed in the treated cells compare to control. Also activity of the investigated enzymes following the oxidative stress increased significantly (p<0.05). The level of malondialdehyde as an indicator of lipid peroxidation also increased significantly. Sodium nitroprusside as an NO producing agent caused cellular membrane damage which results in cell viability reduction in the callus of catharantus roseus. Although the activity of the antioxidant enzymes increased significantly with respect to the oxidative stress but the produced cellular response was not able to compensate the damages. </p> کالوس پریوش, توانایی زیستی, آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی, پراکسیداسیون لیپیدی, نیتریک اکسید Catharantus roseus callus, viability, antioxidant enzymes, lipid peroxidation, nitric oxide 111 122 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-229-1&slc_lang=fa&sid=1 Raziyeh Ahar راضیه آهار r.ahar2012@yahoo.com No Arak University دانشگاه اراک Mohammad H. Abnosi محمد حسین آبنوسی m-abnsi@araku.ac.ir Yes Arak University دانشگاه اراک Majid Mahdiyeh مجید مهدیه m-amirjani@araku.ac.ir No Arak University دانشگاه اراک Mohammadreza Amirjani محمد رضا امیرجانی m-mahdiyeh@araku.ac.ir No Arak University دانشگاه اراک