Plant Process and Function

fa اثر کودهای آلی و شیمیایی بر عملکرد اسانس و ترکیبات تشکیل‌دهنده آن در گیاه مرزه سنبله‌ای (Satureja spicigera Jamzad) در اصفهان A study the effects of organic and chemical fertilizers on oil yield and essential oil components in Satureja spicigera Jamzad in Isfahan سایر موارد others پژوهشي Research مدیریت تغذیه عاملی مهم در موفقیت کشت گیاهان دارویی بوده که منجر به بهبود عملکرد کمی و کیفی آن&rlm;ها می&rlm;گردد. در این راستا آزمایشی در قالب طرح بلوک&rlm;های کاملاً تصادفی با هشت تیمار و سه تکرار بهمدت سه سال روی گیاه دارویی مرزه سنبله&rlm;ای (Satureja. spicigera Jamzad) انجام شد. تیمارهای مورد بررسی شامل، نسبت&rlm;های مختلفی از کودهای شیمیایی NPK (50 کیلوگرم در هکتار نیتروژن+ 25 کیلوگرم در هکتار پتاسیم+ 25 کیلوگرم در هکتار فسفر)، کود گاوی پوسیده (30 و 60 تن در هکتار)، ورمیکمپوست (5 تن در هکتار) و نیز ترکیبی از نسبت&rlm;های مختلف کودهای شیمیایی و آلی در مقایسه با تیمار شاهد بود. اندام هوایی گیاهان در مرحله 50 درصد گلدهی برداشت و پس از خشکشدن با استفاده از روش تقطیر با آب و دستگاه کلونجر اسانس&rlm;گیری گردید. شناسایی ترکیب&rlm;های اسانس&rlm; با استفاده از دستگاه&rlm;های کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف&rlm;سنج جرمی (GC/MS) انجام شد. براساس نتایج بدست آمده حداکثر درصد و عملکرد اسانس در این گونه در سال سوم آزمایش و بهترتیب معادل 96/2 درصد و 02/58 کیلوگرم در هکتار بود. طبق نتایج حاصل از سال&rlm;های آزمایش مشخص شد که تیمار تلفیقی 50 کیلوگرم در هکتار ازت، 25 کیلوگرم در هکتار فسفر و 25 کیلوگرم در هکتار پتاسیم بههمراه 5 تن در هکتار ورمیکمپوست سال سوم، بیشترین عملکرد اسانس را به خود اختصاص داد. 13 ترکیب در اسانس گیاه تشخیص داده شد که سه ترکیب تیمول (2/56-14/26 درصد)، گاماترپینن (95/30-8/12 درصد) و پاراسیمن (85/16-2/7 درصد) با مجموع بیش از 97 درصد حجم اسانس، بیشترین مقدار را داشتند. براساس نتایج تحقیق، عملکرد کیفی اسانس این گونه کمتر تحتتأثیر تیمارهای حاصلخیزی خاک قرار گرفت اما عملکرد کمی اسانس تحتتأثیر تغذیه تلفیقی افزایش معنی&rlm;داری داشت که بهطور غیرمستقیم باعث افزایش عملکرد کیفی اسانس نیز می&rlm;گردد. همچنین، استفاده از کود آلی ورمیکمپوست بههمراه کودهای شیمیایی جهت افزایش عملکرد اسانس این گیاه توصیه می&rlm;شود. Plant nutrition management is an important factor in the success of cultivation of medicinal plants, which leads to the improvement of quantitative and qualitative yield. Therefore an experiment was conducted as a randomized complete block design with three replications and 8 nutritional treatments during three growing seasons on Satureja. spicigera Jamzad.The treatments included different levels of chemical fertilizers (N50P25K25), different levels of organic fertilizers (Cow Manure30, Cow Manure60 and 5 ton/ha Vermi-compost) and combination of chemical and organic fertilizers (N50P25K25+ Cow Manure30, N50P25K25+ Cow Manure60, N50P25K25+ 5 ton/ha Vermi-compost). These treatments were compared with the control. The aerial parts of plants were harvested at 50% flowering stage and after drying, the essential oil was extracted using water distillation and Clevenger apparatus. Essential compounds were identified using gas chromatography (GC) and gas chromatography-mass spectrometry (GC / MS). According to the results, the maximum essential oil percentage and oil yeild in S. spicigera was 2.96% and 58.02 kg/ha during the second year. Based on the results of the experimental years, the highest oil yield was observed in the combined treatment of 50 kg/ha nitrogen, 25 kg/ha of phosphorus and 25 kg/ha of potash plus 5 tons per hectare of vermicompost, in the third year. During the experimental years, 13 compounds were observed in S. spicigera so that dominant compositions were thymol (26.14-56.15%), g-terpinene (12.83-30.95%) and p-cymen (7.24-16.85%) with a total of more than 97%, had the highest amount. According to the results, the qualitative yield of essential oil of plant was less affected by soil fertility treatments, whereas the quantitative yield of essential oil had a significant increase so that indirectly increased the qualitative yield of essential oil. Also, it could be recommended the use of vermicompost along with the chemical and biological fertilizers to increase the essential oil yield of Satureja spicigera. تغذیه, تیمول, ماده موثره, مرزه Essential oil components, Nutrition, S. spicigera Thymol 283 298 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1529-1&slc_lang=fa&sid=1 lili safaii لیلی صفایی lilisafaii1971@gmail.com Yes 1Research Division of Natural Resources, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran. بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان Fatemeh sefidkon فاطمه سفیدکن sefidkon@rifr.ac.ir No Medicinal Plants and By-products Research Division, Research Institutes of Forest and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran. بخش تحقیقات گیاهان داروئی و معطر، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران saeed Davazdahemami سعید دوازده امامی S.12emami@yahoo.com No 1Research Division of Natural Resources, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran. بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان Davood AminAzarm داود امین آزرم dafiuni@yahoo.com No Horticulture Crops Research Department, Isfahan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Isfahan, Iran. بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اصفهان