Plant Process and Function

fa اثر ارتفاع از سطح دریا بر فتوسنتز و برخی شاخص های فیزیولوژیک سه گونه درختی بلوط، بنه و زالزالک در جنگل های استان ایلام Effect of altitude on photosynthesis rate and some physiological indices from three species of Quercuis brantii, Pistacia atlantica, Crataegus pontica in Ilam province forests سایر موارد others پژوهشي Research افزایش ارتفاع از سطح دریا باعث تغییرات گستردهای در شرایط محیطی گیاهان میشود. سه گونه درختی بلوط (Quercuis brantii L.)، بنه (Pistacia atlantica Desf.) و زالزالک (Crataegus pontica C. Koch)، گونههای غالب جنگلهای استان ایلام هستند، لذا از رویشگاه کوه قلاجه با دامنه ارتفاعی 1300 تا 2000 متر نمونهبرداری به عمل آمد و تأثیر ارتفاع از سطح دریا بر میزان فتوسنتز، رنگیزههای فتوسنتزی و برخی شاخص‌های دیگر فیزیولوژیک (پرولین، قندهای محلول، پروتئین، آنزیمهای آنتیاکسیدانی) این سه گونه گیاهی بررسی شد. نتایج نشان داد که با افزایش ارتفاع از سطح دریا میزان شاخصهای فتوسنتزی (فتوسنتز خالص و تعرق) و رنگیزههای فتوسنتزی در سه گونه مورد مطالعه کاهش یافته است و همچنین همبستگی مثبت معنیداری بین شاخصهای فتوسنتزی و رنگیزههای فتوسنتزی مشاهده گردید. با افزایش ارتفاع از سطح دریا محتوای قند محلول کل و پرولین بهطور معنیداری افزایش یافته است که میزان این افزایش در درخت بلوط و بنه بیشتر از زالزالک بود. همچنین همبستگی منفی معنیداری بین شاخصهای فتوسنتزی با قند محلول کل و پرولین در دو گونه بنه و بلوط مشاهده گردید. در رابطه با آنزیمهای آنتیاکسیدانی، فقط در گونه بنه در ارتفاعهای مختلف تفاوت معنیداری مشاهده شد بهطوریکه فعالیت این آنزیمها در درخت بنه منظمتر از دو گونه دیگر بود. بهطورکلی میتوان گفت که با افزایش ارتفاع و کاهش میزان فتوسنتز و رنگیزههای فتوسنتزی، میزان ترکیبات محلول سازگار (قند محلول کل و پرولین) و آنزیمهای آنتیاکسیدانی بهعنوان مکانیسمهایی جهت سازگاری گیاهان با شرایط تنش افزایش یافته است. Increasing of altitude causes extensive changes in the environmental conditions. Three species of Quercus brantii Lindl., Pistacia atlantica Desf. and Crataegus pontica C. Koch. are the dominant species in the forests of Ilam province. The sampling was done from Qalajeh Mountain at the altitude of 1300-2000 m a.s.l. Then, the effect of altitude on photosynthesis, photosynthetic pigments and some biochemical parameters (proline, soluble sugars, proteins, antioxidant enzymes) of these plant species were investigated. The results indicated that with increasing of altitude, the photosynthetic parameters (net photosynthesis and transpiration) and photosynthetic pigments decreased in the three species. A significant positive correlation was observed between photosynthetic parameters and photosynthetic pigments. The results showed that with increasing altitude, the total soluble sugar and proline content significantly increased, and its value was higher in Q. brantii and P. atlantica than the C. pontica. Furthermore, a significant negative correlation was observed between photosynthetic parameters and the total soluble sugar and proline in P. atlantica and Q. brantii species. With regard to the antioxidative enzymes, a significant difference was observed only in P. atlantica and the activity of antioxidant enzymes in P. atlantica was more regular than others. Overall, it could be concluded that with increasing altitude and decreasing photosynthesis and photosynthetic pigments, the amount of compatible soluble compounds (total soluble sugar and proline) and antioxidant enzymes increased as a mechanism for plants adaptation against stress conditions. پرولین, قند محلول کل, فتوسنتز خالص, تعرق, آنزیم های آنتی اکسیدانی Proline, Total soluble sugar, Net Photosynthesis, Transpiration, Antioxidant Enzymes 57 70 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-700-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Parvizi علی پرویزی No Department of Biology, Ilam University, Ilam, Iran گروه زیست شناسی، دانشگاه ایلام، ایلام Ali Asghar Hatamnia علی اصغر حاتم نیا Yes Department of Biology, Ilam University, Ilam, Iran گروه زیست شناسی، دانشگاه ایلام، ایلام Nayer Mohammadkhani نیر محمدخانی No Department of Medicinal Plants, Shahid Bakeri High Education Center of Miandoab, Urmia University, Urmia, Iran گروه گیاهان دارویی، مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه، ارومیه Hamid Reza Naji حمیدرضا ناجی No Department of Forest Sciences, Ilam University, Ilam, Iran 3گروه علوم جنگل، دانشگاه ایلام، ایلام