fa مطالعه برخی از صفات بیوشیمیایی گیاه دارویی ریحان (Ocimum basilicum L.) تحت کاربرد فیتوهورمون‌ها و شبه فیتوهورمون‌های رشد تنظیم کننده های رشد گیاهی Plant Growth Regulators پژوهشي Research اخیراً دود حاصل از سوختن گیاهان به جهت داشتن ترکیبات بیومحرک بر فرآیندهای زیستی و بیوشیمیایی در گروه فیتوهورمون‌های رشد قرار داده می‌شود. به منظور بررسی اثر شبه فیتوهورمونی دود به دست آمده از گیاه شقایق روی برخی از خصوصیات بیوشیمیایی گیاه دارویی ریحان، آزمایشی با اندازه‌گیری‌های مکرر در طی سال 1396 در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل هشت سطح محلول‌پاشی برگی (شاهد، دودآب با غلظت‌های 1:5000، 1:1000، 1:500 و 1:100 (<span dir="LTR">v/v</span>) و فیتوهورمون‌های سایتوکینین، جیبرلیک اسید و اکسین هر یک با غلظت 50 میکرومولار) با سه تکرار و در دو چین برداشت گیاه بود. نتایج نشان داد که کاربرد تیمارهای دودآب 1:100 و 1:500 (<span dir="LTR">v/v</span>) بدون اختلاف معنی‌دار با سیتوکینین، موجب بهبود وضعیت تبادلات گازی و افزایش محتوای کلروفیل شد. تمامی شاخص‌های فلورسانس کلروفیل نیز تحت کاربرد فیتوهورمون‌ها و دودآب افزایش قابل‌ملاحظه‌ای داشتند. سطوح مختلف محلول‌پاشی (به ویژه دودآب 1:500 و 1:100 (<span dir="LTR">v/v</span>)) موجب کاهش نشت الکترولیت‌ها از غشای سلولی و محتوای کربوهیدرات‌های محلول شد. بیشترین محتوای فنول کل و آنتوسیانین‌ها نیز به ترتیب تحت دودآب 1:100 و 1:500 (<span dir="LTR">v/v</span>) حاصل شد. دودآب 1:100 (<span dir="LTR">v/v</span>) بدون اختلاف معنی‌دار با فیتوهورمون‌های اکسین و جیبرلیک اسید موجب افزایش معنی‌دار سرعت فعالیت آنزیم پراکسیداز شد. به‌طور‌کلی می‌توان نتیجه گرفت که عصاره‌های آبی دود به خصوص در غلظت 1:100 (<span dir="LTR">v/v</span>) بدون اختلاف معنی‌دار با فیتوهورمون‌های سنتزی توانایی تقلیل محدودیت‌های بیوشیمیایی گیاه ریحان را داشته و می‌تواند وضعیت رشد آن را بهبود بخشد. Recently, plant-derived smoke has been included in the group of growth phytohormones due to its bioactive compounds on biological and biochemical processes. In order to evaluate the phytohormones-like effects of <em>Papaver rhoeas</em> L. smoke derived on some biochemical characteristics of medicinal plant basil an experiment was conducted with repeated measurements in research greenhouse of Campus of Agricultural and Natural Resources of Razi University in 2017. The Experimental treatments included eight levels of leaf foliar application (control, Smoke-water in 100, 5000, 1000 and 5000 dilutions accompanying with cytokinin, auxin and gibberellic acid (each of them with concentration 50 &micro;M)) with 3 replications and 2 harvest stages. The results indicated that application of smoke-water (1:500 and 1:100 (v/v)) improved gas exchange status and also increased chlorophyll content, without significant difference with cytokinin. All chlorophyll fluorescence parameters also increased significantly under the application of phytohormones and smoke-water. Levels of foliar (especially SW: 1:500 and 1:100 (v/v)) reduced electrolyte leakage of plasma membrane and content of soluble carbohydrates. The highest total phenolic and anthocyanins content was obtained from leaf foliar in the smoke-water of 1:100 and 1:500 (v/v), respectively. Smoke-water at concentration 1:100 (v/v) without significant difference with phytohormones auxin and gibberellic acid significantly increased the activity of peroxidase. In general, it can be concluded that aqueous extracts of plants-smoke derived (especially SW 1:100 (v/v)) without significant differences with synthetic phytohormones have the ability to reduce the biochemical limitations of basil and can improve its growth conditions. اکسین, جیبرلیک اسید, دودآب, سایتوکینین, فتوسنتز, کاریکینولید Auxin, Karrikinolide, Cytokinin, Gibberellic acid, Photosynthesis, Smoke-water 189 210 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1242-2&slc_lang=fa&sid=1 Faride Noroozi Shahri فریده نوروزی شهری fnoroozish@gmail.com No Razi University دانشگاه رازی Saeid Jalali Honarmand سعید جلالی هنرمند sjhonarmand@yahoo.com Yes Razi University دانشگاه رازی Mohsen Saeidi محسن سعیدی msaeidi667@gmail.com No Razi University دانشگاه رازی Farzad Mondani فرزاد مندنی f.mondani@razi.ac.ir No Razi University دانشگاه رازی