Plant Process and Function

fa مقایسه بازده و ترکیب‌های تشکیل‌دهنده اسانس اندام های مختلف مریم نخودی (Teucrium polium L.) در رویشگاه طبیعی استان کرمان Comparison of Essential Oil Content and Composition of Different Parts from Teucrium polium L. in Natural Habitat of Kerman Province باغبانی Horticulture پژوهشي Research مریم نخودی (Teucrium polium L.) یکی از گیاهان دارویی با ارزش و متعلق به تیره نعناع (Lamiaceae) میباشد که در سراسر کشور، از دشتها و نواحی پست تا ارتفاعات کوهستانی پراکنده میباشد. در پژوهش حاضر، تعداد 30 گیاه در مرحله گلدهی کامل، بهصورت تصادفی از رویشگاه جیرفت تهیه و به سه گروه 10تایی تقسیم شده و پس از آن اقدام به جداسازی گل، برگ و ساقه هر گروه، جهت انجام آزمایش گردید. استخراج اسانس از هر اندام با سه تکرار و در هر تکرار 200 گرم ماده گیاهی بهروش تقطیر با آب و با استفاده از دستگاه کلونجر، صورت گرفته و ترکیبات شیمیایی آنها با دستگاه گاز کروماتوگرافی (GC) و گاز کروماتوگرافی متصل به طیفسنج جرمی (GC-MS) شناسایی گردید. عملکرد متوسط اسانس اندامهای مختلف گل، برگ و ساقه بهترتیب 25/1، 93/0 و 14/0 درصد (وزنی/وزنی) بهدست آمد. اجزای شیمیایی شناسایی شده در گل، برگ و ساقه بهترتیب 59، 56 و 61 ترکیب بود. نتایج آنالیز ترکیبهای اسانس نشان داد تورِیول، آلفا- پینن، بتا- پینن، بتا- میرسن، دیال- لیمونن، الِمول و کاریوفیلن عمدهترین ترکیبهای تشکیل دهنده اسانس گل و برگ بودند. در اسانس ساقه ترکیبهای تورِیول، الِمول، آگارُسپیرول، کاریوفیلن، اسپاتولنول و کاریوفیلن اکساید بهوفور یافت شدند. اسانس گل و برگ غنی از هیدروکربنهای مونوترپنی و اسانس ساقه غنی از سسکوییترپنهای اکسیژندار بودند. ترکیب غالب و مشترک در اسانس اندامهای این گونه، تورِیول بود که در اسانس ساقه بیشترین و در گل کمترین مقدار مشاهده گردید. گل مریم نخودی، پتانسیل تولید اسانس بالاتری نسبت به سایر اندامها داشت. در نهایت، از تنوع شیمیایی در اسانس اندامهای مختلف این گیاه، میتوان جهت پیشبرد اهداف بهزراعی و بهنژادی در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی- بهداشتی استفاده نمود.   Teucrium polium L. is one of the valuable medicinal plants which belonging to the Lamiaceae family where grows wild from plains and lowlands to mountain heights in throughout Iran. In the present study, 30 plants in full flowering stage were randomly prepared from Jiroft region of Kerman province and divided into three groups of 10 and then flowers, leaves and stems of each group were isolated for testing. Essential oil was extracted from each organ with three replications and in each repetition 200 g of plant material was done by hydro-distillation using Clevenger apparatus and they were analyzed by a combination of GC-FID and GC-MS techniques, to check for chemical variability. The essential oil contents of flower, leaf and stalk were 1.25, 0.93 and 0.14 % (w/w), respectively. The total number of compounds identified and quantified were 59 in flower, 56 in leaf and 61 in stalk. Results of essential oil compound analysis demonstrated that torreyol, α-pinene, β-pinene, β-myrcene, dl-limonene, elemol and caryophyllene were the major compounds in flower and leaf. However, the major compounds of stalk essential oil were torreyol, elemol, agarospirol, caryophyllene, spathulenol and caryophyllene oxide. Results showed that stalk essential oils of the plant characterized with high content of oxygenated sesquiterpenes. Monoterpene hydrocarbons were rich in flower and leaf. The main and common volatile compound identified in the organs of this species was torreyol which was the highest in the essential oil of the stalk and the lowest in the flower. The content of essential oil in the flower was higher than that in the leave and stalk. Chemical variation of the essential oil of T. polium plant parts can be considered by medicinal plants physiologists and breeders and pharmaceutical, food and cosmetic industries for breeding and processing uses. اسانس, اندام گیاه, تنوع شیمیایی, تورِیول, مریم نخودی. : Essential oil, Phytochemical variation, Plant organ, Teucrium polium, Torreyol. 175 188 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1272-2&slc_lang=fa&sid=1 Kourosh Jalali کوروش جلالی kouroshjalali69@gmail.com No University of Hormozgan دانشگاه هرمزگان Alireza Yavari علیرضا یاوری yavari@hormozgan.ac.ir Yes University of Hormozgan دانشگاه هرمزگان Leila Jafari لیلا جعفری jafari_leila@yahoo.com No University of Hormozgan دانشگاه هرمزگان Mumivand Hasan حسن مومیوند h.mumivand@gmail.com No Lorestan University دانشگاه لرستان