fa اثر تعدیل کنند گی پرولین، کیتوزان و مشتقات آن بر رنگیزه‌های فتوسنتزی، شاخص‌های کلروفیل فلورسانس، ویژگیهای کیفی و عملکرد گوجه‌فرنگی گلخانه ی (Lycopersicon esculentum Mill.) در شرایط کم آبیاری تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research اخیرا کاربرد ترکیبات زیستی جهت تعدیل اثرات تنش‌های محیطی در محصولات کشاورزی مورد توجه جهانی قرار گرفته‌ است. بدین منظور برای بررسی اثر تعدیل کنندگی برخی ترکیبات زیستی بر شاخصهای فلورسانس، رنگیزه‌های فتوسنتزی و عملکرد گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای در شرایط کم آبیاری آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه هرمزگان انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل سطوح آبیاری (آبیاری کامل به عنوان شاهد، کم آبیاری متوسط و شدید) به عنوان فاکتور اصلی ومحلول‌پاشی ترکیبات زیستی به عنوان فاکتور فرعی شامل شاهد (بدون کاربرد ترکیبات زیستی)، پرولین، کیتوزان و مشتقات <span dir="LTR">N-Succinyl</span> و <span dir="LTR">N,O-dicarboxymethylate</span> کیتوزان (به ترتیب <span dir="LTR">NSC</span> و <span dir="LTR">NOC</span>) بودند. کاربرد ترکیبات زیستی در هر سطح آبیاری باعث افزایش میزان کلروفیل <span dir="LTR">a</span>، نسبت کلروفیل <span dir="LTR">a</span> به <span dir="LTR">b</span>، کارتنوئید و عدد اسپد در مقایسه با شاهد شد و بیشترین افزایش مربوط به ترکیب <span dir="LTR">NSC</span> بود. بیشترین مقدار <span dir="LTR">F_v/F_m</span> در شرایط کم آبیاری متوسط و شدید به ترتیب با کاربرد کیتوزان و <span dir="LTR">NSC</span> بدست آمد که نشان دهنده افزایش 4/22 و 8/21% در مقایسه با شاهد بود. بیشترین شاخص طعم (06/1) با کاربرد کیتوزان در شرایط کم آبیاری شدید به دلیل افزایش <span dir="LTR">TSS</span> و <span dir="LTR">TA</span> بدست آمد. در بین ترکیبات زیستی <span dir="LTR">NSC</span> و کیتوزان بیشترین تأثیر را در بهبود عملکرد میوه داشت بطوری که محلول‌پاشی گوجه‌فرنگی با ترکیب <span dir="LTR">NSC</span> باعث افزایش عملکرد میوه در سطوح آبیاری شاهد، کم آبیاری متوسط و شدید به ترتیب به میزان 32/5، 91/17 و 24/33 درصد در مقایسه با شاهد شد. لذا با توجه به نتایج بدست آمده، در شرایط کم آبیاری، کیتوزان و مشتقات آن با کارایی بیشتری در مقایسه با پرولین می‌توانند اثرات تنش خشکی بر گوجه‌فرنگی را کاهش دهند. Nowadays, to ameliorate the effects of environmental stress on agricultural products, the use of biological compounds has drawn much attention. In order to investigate the ameliorating effect of some biological compounds on fluorescence indices, photosynthetic pigments and yield of greenhouse tomatoes under deficit irrigation conditions, a split plot experiment was conducted as a randomized complete block design in the research greenhouse of University of Hormozgan. The experimental factors included three irrigation levels (full irrigation as control, moderate and severe deficit irrigation) as the main factor and foliar application of different biological compounds (control, proline, chitosan and N-Succinyl (NSC) and N, O dicarboxymethylate chitosan (NOC)) as a sub-factor. When <a name="_Hlk60002921">biological compounds </a>were applied, the amount of chlorophyll a, chlorophyll a/b, and carotenoids content were increased at each irrigation level as compared to the control, so that the highest increases in these traits were observed with NSC. In most cases, under severe deficit irrigation, the use of biological compounds increased the leaf proline content and the highest increase was observed with the foliar application of proline. Under moderate and severe deficit irrigation conditions the highest values of Fv/Fm were obtained with chitosan and NSC, respectively so that these two compounds caused 22.4 and 21.8% increase in Fv/Fm as compared to the control. The highest taste index (1.06) was observed with the use of chitosan in severe deficit irrigation condition due to increasing in fruit TSS and TA contents. Among the biological compounds, NSC and chitosan had the greatest improving effect on the tomato fruit yield. Thus, NSC foliar application increased fruit yield in control, moderate and severe deficit irrigation by 32.5, 91.17 and 24.33%, respectively. Therefore, according to these results, under deficit irrigation conditions, chitosan and its derivatives can reduce the effects of drought stress on tomatoes more efficiently than proline. تنش خشکی, عملکرد میوه, کم آبیاری, گوجه فرنگی, مشتقات کیتوزان Water stress, fruit yield, deficit irrigation, tomato, chitosan derivatives 77 96 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1420-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohamadreza Shamekh محمدرضا شامخ mr.shamekh@gmail.com No University of Hormozgan دانشگاه هرمزگان Leila Jafari لیلا جعفری jafari.leila@hormozgan.ac.ir Yes University of Hormozgan دانشگاه هرمزگان Farzin Abdollahi فرزین عبدالهی fabdollahi@hormozgan.ac.ir No University of Hormozgan دانشگاه هرمزگان