Plant Process and Function

fa اثرات تنش خشکی و ریزگرد بر عملکرد و برخی خصوصیات فیزیولوژیک در گیاه سویا(.Glycine max L) Effect of drought stress and aerosols on yield and some physiological traits of soybean ((Glycine max L.) تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research خشکسالیهای اخیر علاوه بر ایجاد تنش خشکی موجب بروز پدیده ریزگرد بویژه در غرب کشور شده است. تأثیر تنش خشکی و ریزگرد بر خصوصیات فیزیولوژیک گیاه سویا (Glycine max L.) رقم کوثر در آزمایشی بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی بهصورت کرتهای خرد شده با 4 تکرار در کشت تابستانه طی دو سال مورد بررسی قرار گرفت. تنش خشکی از طریق آبیاری پس از 60 (آبیاری مطلوب)، 90 و 120 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس الف بهعنوان عامل اصلی و پاشش ریزگرد در سه سطح عدم کاربرد (شاهد) و کاربرد 50 و 100 میلیگرم در متر مکعب هوا بهصورت شبیهسازی در کرتهای فرعی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تنش خشکی شدید موجب کاهش معنیدار میزان کلروفیلهای a وb ، کاتالااز اندام هوائی و ریشه، میزان نور کف سایهانداز، محتوی نسبی آب برگ پرچم، ارتفاع بوته، اجزای عملکرد دانه و عملکرد دانه (از 2653 به 1167 کیلوگرم در هکتار) نسبت به تیمار شاهد شد، ولی تنش خشکی شدید قندهای محلول، پرولین، پراکسیداز اندام هوائی و ریشه و درجه حرارت برگ (از 4/18 به 6/27 درجه سانتیگراد) را بهطور معنیداری افزایش داد. اگرچه اثر ریزگرد بر هیچیک از صفات معنیدار نشد، لیکن با افزایش غلظت ریزگرد بطور خطی از عملکرد دانه کاسته و بر محتوی پرولین افزوده شد. در مجموع چنین استنباط شد که تنش خشکی تولید سویا را کاهش معنیداری داد، لیکن نشست کم ریزگرد روی برگهای سویا بهدلیل مومی بودن برگها آسیب جدی به سیستم فتوسنتزی گیاه و در نهایت تولید دانه وارد ننمود. Recent droughts, in addition to creating drought stress, have caused the phenomenon of aerosols, especially in the west of the country. The effect of drought stress and aerosols on the physiological characteristics of soybean (Glycine max L.) Kosar cultivar was investigated in an experiment based on a randomized complete block design as split plots with 4 replications in summer cultivation for two years. Drought stress through irrigation after 60 (optimal irrigation), 90 and 120 mm evaporation from Class A evaporation pan as the main factor and spraying of aerosols in three levels of non-application (control) and application of 50 and 100 mg in cubic meters of air were placed in subplots as simulations. The results showed that severe drought stress significantly reduced the amount of chlorophylls a and b, catalase of shoots and roots. The amount of light of the canopy floor and the relative water content of the flag leaf (from 89 to 70%), plant height, yield components and grain yield (from 2653 to 1167 kg per hectare) compared to the control treatment, but soluble sugars, proline content, shoot and root peroxidase and leaf temperature (from 18.4 to 27.6 °C) increased significantly. Although the effect of aerosols on any of the traits was not significant, but with increasing the concentration of aerosols, grain yield decreased linearly and proline content increased linearly. Overall, it was found that drought stress significantly reduced soybean production, but low aerosols settling on soybean leaves did not cause serious damage to the plant photosynthetic system and ultimately seed production due to leaves waxy nature. صفات فیزیولوژیک, عملکرد, درجه حرارت برگ, محتوی نسبی آب leaf temperature, physiological traits, relative water content, yield 263 278 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1404-1&slc_lang=fa&sid=1 Leili Sadeghi لیلی صادقی leilesadeghi@yahoo.com No Islamic Azad University, Khorramabad, Iran. دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد Masoud Rafiee مسعود رفیعی rafieemasoud@yahoo.com Yes Crop and Horticultural Science Research Department, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Khorramabad, Iran. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Jahanfar Daneshian جهانفر دانشیان j.daneshian@areeo.ac.ir No Seed and Plant Improvement Institude, AREEO, Karaj, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی