fa واکنش دو رقم کنجد (یکتا و ناز تک شاخه) به گونه‌های مختلف قارچ میکوریزا سایر موارد others پژوهشي Research یک آزمایش گلدانی به منظور ارزیابی تأثیر تلقیح گیاهان با گونه‌های مختلف قارچ میکوریزا (<em><span dir="LTR">Funneliformis mosseae,</span></em><br> <em><span dir="LTR">Rhizophagus irregularis,</span></em> <em><span dir="LTR">Claroideoglomus</span></em><em><span dir="LTR">. claroideum, Cl. etanicatum, Glomus versiform, G. fasciculatum, G. caledonium </span></em>&nbsp;و<em><span dir="LTR">G. geosporum</span></em> ) بر صفات مرتبط با رشد دو رقم کنجد (یکتا و ناز تک شاخه) در فضای باز مجاور گلخانه‌های علمی-پژوهشی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. در این آزمایش برهمکنش میکوریزا و رقم بر میزان آغشتگی میکوریزایی، غلظت فسفر، پتاسیم، آهن، روی، کلروفیل، کارتنوئید، کربوهیدرات‌های محلول و وزن خشک اندام هوایی معنی‌دار بود. بیشترین میزان آغشتگی میکوریزایی برای هر دو رقم در تلقیح با گونه قارچ <em><span dir="LTR">Cl. claroideum</span></em> بدست آمد. در اثر تلقیح گیاهان غلظت فسفر، پتاسیم، آهن و روی در غالب موارد افزایش یافت. بیشترین میزان افزایش غلظت فسفر (72%)، آهن (126%) و روی (%54) به ترتیب به گیاهان تلقیح شده رقم یکتا با گونه‌های قارچ<em><span dir="LTR">G.fasciculatum</span></em> ، <em><span dir="LTR">Cl</span></em><em><span dir="LTR">.claroideum</span></em> و <em><span dir="LTR">G.geosporum</span></em> ولی بیشترین میزان افزایش غلظت پتاسیم (38%) به گیاهان تلقیح شده رقم ناز تک شاخه با گونه‌های قارچ<em><span dir="LTR">G.fasciculatum</span></em> ، <em><span dir="LTR">Cl</span></em><em><span dir="LTR">.etanicatum</span></em> و <em><span dir="LTR">F. mosseae</span></em>بدون تفاوت معنی‌دار با یکدیگر تعلق داشت. تلقیح گیاهان با میکوریزا بسته به نوع رقم و گونه قارچ موجب افزایش و یا کاهش محتوای کلروفیل، کارتنوئید، قندهای محلول و وزن خشک اندام هوایی گردید. وزن خشک اندام هوایی در رقم یکتا تلقیح شده با گونه های<em><span dir="LTR">R</span></em><em><span dir="LTR">. </span></em><em><span dir="LTR">irregularis</span></em> و<em><span dir="LTR">F. mosseae </span></em>&nbsp;به ترتیب 20 و 23 درصد و در رقم ناز تک شاخه تلقیح شده با گونه‌های<em><span dir="LTR">G. fasciculatum </span></em>&nbsp;و <em><span dir="LTR">Cl. clarodium</span></em> به ترتیب 17 و 41 درصد افزایش نشان داد و بر این اساس، این چهار گونه مؤثرترین گونه‌های قارچ میکوریزا در همزیستی با ارقام کنجد شناخته شدند.<br> <br> &nbsp; A pot experiment was conducted to evaluate the effects of inoculation with different mycorrhizal species (<em>Funneliformis mosseae,</em> <em>Rhizophagus irregularis, Claroideoglomus. claroideum, Cl. etanicatum, Glomus fasciculatum, G. caledonium, G. versiform and G. geosporum</em>) on the growth parameters of two sesame cultivars (Yekta and Nas takshakheh). In this experiment treatments were arranged as factorial based on a completely randomized design with three replications. Results showed that the the effects of the interaction between mycorrhizal species and cultivars were significant on colonization rate, the contents of&nbsp; phosphorus, potassium, iron, zinc, chlorophyll, carotenoids and soluble carbohydrates and also on shoot dry weight. The highest colonization rates in both cultivars were obtained in the plants inoculated by <em>Cl. claroideum</em>. Mycorrhizal inoculation in most cases increased the concentrations of phosphorus, potassium, iron and zinc in the treated plants. Maximum increases in the contents of&nbsp; phosphorus (72%), iron (126%) and Zinc (54%) were achieved in the plants of Yekta inoculated by <em>G. fasciculatum</em>, <em>G.caledonium and G.geosporum</em>, respectively, while the highest content of potassium (38%) was obtained in the plants of Nas takshakheh inoculated by <em>G. fasciculatum</em>, <em>Cl.etanicatum and Funneliformis mosseae</em>. Mycorrhizal inoculation, depending on the used cultivar and mycorrhizal species, increased or decreased shoot dry weight and the contents of chlorophyll, carotenoids and soluble carbohydrates. Shoot dry weight was increased by 20 and 23% in the plants of Yekta inoculated by <em>Rhizophagus irregularis</em> and <em>Funneliformis mosseae </em>and by 17 and 41% in the plants of Nas takshakheh inoculated by <em>G. fasciculatum </em>and<em> Cl.clarodoium</em>, respectively, and therefore, these four mycorrhizal species were recognized as the most compatible species with sesame plants<span dir="RTL">.</span><br> &nbsp; کنجد, گونه‌های میکوریزا, عناصر غذایی, رنگدانه‌های فتوسنتزی, کربوهیدرات‌های محلول. Sesame, mycorrhizal species, nutrient elements, photosynthetic pigments, soluble carbohydrates. 21 32 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-200-9&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Ghasemi معصومه قاسمی No Department of Agronomy and Plant breeding, College of Agriculture, Isfahan Uni. of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Morteza Zahedi مرتضی زاهدی mzahedi@iut.ac.ir Yes Department of Agronomy and Plant breeding, College of Agriculture, Isfahan Uni. of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان