fa تأثیر همزیستی قارچ میکوریزا آربسکولار با پایه‌های مختلف پسته در شرایط تنش شوری تنش شوري Salt Stress پژوهشي Research این پژوهش به‌منظور بررسی تأثیر همزیستی میکوریزا بر برخی خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی چهار پایه مختلف پسته در شرایط تنش شوری طراحی شد. این پژوهش در قالب طرح کاملا تصادفی به‌صورت فاکتوریل با سه فاکتور جرا گردید. فاکتورها شامل پایه در چهار سطح (بادامی‌ریز زرند، قزوینی، سرخس و <span dir="LTR">UCB1</span>)، میکوریزا در دو سطح (گیاهان تلقیح شده و تلقیح نشده) و شوری آب آبیاری در چهار سطح (91/0، 57/7، 12/16 و 63/24 دسی‌زیمنس بر متر) بود. نمونه برداری از گیاهان 6 ماهه که به مدت 60 روز در شرایط تنش شوری بودند انجام شد. سپس شاخص‌های مورفوفیزیولوژیکی مانند تعداد برگ، ارتفاع، محتوای نسبی آب برگ (<span dir="LTR">RWC</span>)، کارایی مصرف آب (<span dir="LTR">WUE</span>)، کلروفیل و کارتنوئید، پراکسید هیدروژن (<span dir="LTR">H₂O₂</span>)، مالون‌دی آلدهید (<span dir="LTR">MAD</span>)، سکارز و پروتئین محلول کل اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد در اثر تنش تعداد برگ در همه پایه‌ها و ارتفاع در همه پایه‌ها بجز پایه سرخس کاهش و درصد ریزش برگ افزایش یافت. شاخص‌های <span dir="LTR">RWC</span>، <span dir="LTR">WUE</span>، کلروفیل <em><span dir="LTR">a</span></em>، <em><span dir="LTR">b</span></em> و کل و پروتئین برگ و ریشه در گیاهان همزیست با میکوریزا نسبت به گیاهان غیرهمزیست با میکوریزا بیشتر بود. همچنین غلظت <span dir="LTR">H₂O₂</span> برگ و <span dir="LTR">MAD</span> ریشه گیاهان تلقیح شده نسبت به گیاهان تلقیح نشده با میکوریزا کمتر بود. کمترین محتوای کلروفیل <em><span dir="LTR">a</span></em>، <em><span dir="LTR">b</span></em> و کل، <span dir="LTR">RWC</span> و <span dir="LTR">WUE</span> و بیشترین میزان <span dir="LTR">H₂O₂</span> برگ و ریشه و <span dir="LTR">MAD</span> برگ در پایه سرخس وجود داشت<span dir="LTR">.</span> تفاوت معنی‌داری بین پایه‌های بادامی‌ریز زرند و <span dir="LTR">UCB1</span> از نظر کلروفیل کل، <span dir="LTR">H₂O₂</span> برگ و ریشه و <span dir="LTR">MAD</span> برگ وجود نداشت. تنش شوری باعث کاهش کلروفیل کل، <span dir="LTR">RWC</span> و پروتئین برگ و ریشه و افزایش <span dir="LTR">H₂O₂</span>، <span dir="LTR">MAD</span> و ساکارز برگ و ریشه گردید. به‌طورکلی در پژوهش حاضر میکوریزا باعث بهبود تحمل پایه‌ها در برابر تنش شوری گردید. پایه سرخس نسبت به پایه‌های دیگر به شوری حساس‌تر بود و پایه‌های بادامی‌ریززرند و <span dir="LTR">UCB1</span> واکنش تقریبا یکسانی در برابر تنش داشتند.<br> &nbsp; This study was designed to investigate the effect of Mycorrhiza symbiosis on some orphophysiological characteristics of four different pistachio rootstocks under salinity stress. This research was conducted in a completely randomized design with factorial arrangement with three factors. The factors were included rootstocks at four levels (Badami-e Riz Zarand, Qazvini, Sarakhs, and UCB1), mycorrhiza at two levels (inoculated and non-inoculated plants) and irrigation water salinity at four levels (0.91, 7.57, 16.12 and 24.63 dS/m). Sampling done of 6-month-old plants that they were under salinity stress conditions for 60 days. Then morphophysiological indices such as leaf number, height, relative water content (RWC), water use efficiency (WUE), chlorophyll and carotenoid, hydrogen peroxide (H₂O₂), malondialdehyde (MAD), sucrose and protein content were measured. The results showed that the leaves number of all rootstocks and height of all rootstocks except Sarakhs decreased and leaf abscission percentage increased. The RWC, WUE, a, b and total chlorophyll and leaf and root protein content in mycorrhizal plants were higher than non-mycorrhizal plants. As well as, leaf H₂O₂and root MAD concentration on inoculated plants were lower than non-inoculated plants. The lowest content of a, b and total chlorophyll, RWC and WUE and the highest content of leaf and root H₂O₂and leaf MAD were founded in Sarakhs rootstock, and there was no significant difference between Badami-e Riz zarand and UCB1 rootstocks in terms of total chlorophyll, leaf and root H₂O₂and leaf MAD. Salinity stress decreased total chlorophyll, RWC and leaf and root protein and increased H₂O₂, MAD and sucrose in leaves and roots. Generally, in the present study, mycorrhiza improved rootstocks tolerance under salinity stress. The Sarakhs rootstock was more salinity-sensitive than other rootstocks and the Badami-e Riz zarand and UCB1 rootstock had almost the same response to salinity stress.<br> &nbsp; پایه, پسته, پراکسیدهیدروژن, شوری, مالون‌دی آلدهید H2O2, MAD, Pistachio, Rootstock, Salinity 309 326 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1306-2&slc_lang=fa&sid=1 masoud fattahi مسعود فتاحی ma.fatahi67@gmail.com No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد abdorahman mohammadkhani عبدالرحمان محمدخانی mohammadkhani@sku.ac.ir Yes Shahrekord University دانشگاه شهرکرد bahram shiran بهروز شیران No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد bahram baninasab بهرام بانی نسب No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان roudabeh ravash رودابه راوش No Shahrekord University دانشگاه شهرکرد