fa تاثیر آبیاری تکمیلی و تلقیح بذر با کودهای زیستی بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیک گندم دیم رقم رصد تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin: 0cm 0cm 6pt; text-align: justify; line-height: normal; text-indent: -0.15pt;">به&shy;منظور بررسی تاثیر آبیاری تکمیلی و تلقیح بذر با کودهای زیستی بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیک گندم دیم رقم رصد، آزمایش فاکتوریلی در قالب طرح پایه بلوک<span dir="LTR">‌</span>های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات جهاد کشاورزی اردبیل در سال 1395 اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل آبیاری تکمیلی در سه سطح، یک آبیاری در مرحله چکمه&shy;ای شدن (<span dir="LTR">I₁</span>)، یک آبیاری در مرحله سنبله&shy;دهی (<span dir="LTR">I₂</span>) و عدم آبیاری یا کشت دیم (<span dir="LTR">I₃</span>) و کودهای زیستی در چهار سطح بدون کاربرد کودهای زیستی به عنوان شاهد (<span dir="LTR">B₁</span>)، تلقیح بذر با آزوسپریلیوم (<span dir="LTR">B₂</span>)، کاربرد میکوریزا (<span dir="LTR">B₃</span>)، کاربرد توام میکوریز و آزوسپریلیوم (<span dir="LTR">B₄</span>) بودند. مقایسه میانگین&shy;ها نشان داد که انجام یک آبیاری در مرحله چکمه&shy;ای شدن و سنبله دهی و کاربرد توام میکوریز با آزوسپریلیوم، عملکرد دانه را به&shy; ترتیب 27/35 و 9/28 درصد در مقایسه با عدم کاربرد کوهای زیستی تحت شرایط دیم افزایش داد. کاربرد توام آزوسپریلیوم و میکوریز و یک آبیاری در مرحله چکمه&shy;ای شدن، فلورسانس حداکثر (<span dir="LTR">F_m</span>)، فلورسانس متغیر (<span dir="LTR">F_v</span>)، شاخص کلروفیل و محتوای نسبی آب برگ پرچم را در مقایسه با عدم کاربرد کودهای زیستی تحت شرایط دیم افزایش داد. شرایط دیم موجب افزایش هدایت الکتریکی و فلورسانس حداقل (<span dir="LTR">F₀</span>) شد.<br> &nbsp;</p> <p style="margin: 6pt 0cm 6pt 27pt; text-align: justify; line-height: normal; unicode-bidi: embed; direction: ltr;"><font size="3"><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times="">In order to study the effects of supplementary irrigation and seed inoculation by bio fertilizer on yield and some physiological traits of rainfed wheat (Rasad cultivar), a factorial experiment was conducted based on randomized complete block design with three replications in Agricultural Research Station of Ardabil in 2016. The factors experimental were included </span><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times="">supplementary irrigation </span><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times="">at </span><span b="" new="" style="color: red; font-family:;" times="">three levels, once </span></font><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times=""><font size="3">supplementary irrigation at booting stage (I</font>_{<font size="2">1</font>}<font size="3">),</font></span><span b="" new="" style="color: red; font-family:;" times=""><font size="3"> once</font></span><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times=""><font size="3"> supplementary irrigation at heading (I</font>_{<font size="2">2</font>}<font size="3">) and no irrigation as rain fed (I</font>_{<font size="2">3</font>}<font size="3">), and biofertilizers in four levels without application of bio fertilizers as control (B</font>_{<font size="2">1</font>}<font size="3">), seed inoculation with Azospirilum (B</font>_{<font size="2">2</font>}<font size="3">), mycorrhizal application (B</font>_{<font size="2">3</font>}<font size="3">), both application mycorrhizal and Azospirilum (B</font>_{<font size="2">4</font>}<font size="3">). Means comparison showed that application of both bio fertilizers (mycorrhiza and Azosprilium) and</font></span><font size="3"><span b="" new="" style="color: red; font-family:;" times=""> once</span><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times=""> supplementary irrigation at booting stage and </span><span b="" new="" style="color: red; font-family:;" times="">once </span><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times="">supplementary irrigation at heading increased the grain yield about 35.27 and 28.9% respectively in comparison with application of bio fertilizers under rainfed conditions. Both application mycorrhiza and Azosprilium and</span><span b="" new="" style="color: red; font-family:;" times=""> once</span><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times=""> supplementary irrigation at booting stage increased</span></font><span b="" dir="RTL" new="" style="color: black; font-family:;" times=""> </span><span b="" new="" style="color: black; font-family:;" times=""><font size="3">maximum fluorescence (Fm), variable fluorescence (Fv), chlorophyll index and relative water content of flag leaf in comparison with no application of bio fertilizers under rainfed condition. Rainfed conditions increased electrical conductivity and minimum fluorescence (F</font>_{<font size="2">0</font>}<font size="3">). </font></span></p> محتوای نسبی آب, محدودیت آبی, میکوریز, هدایت الکتریکی. relative water content, electrical conductivity, Mycorrhiza, Water limitation 147 163 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-68-14&slc_lang=fa&sid=1 faramarz yagini فرامرز یقینی No University of Mohaghegh Ardabili. دانشگاه محقق اردبیلی raouf seyed sharifi رئوف سید شریفی Raouf_ssharifi@yahoo.com Yes University of Mohaghegh Ardabili. دانشگاه محقق اردبیلی saeid khomari سعید خماری No University of Mohaghegh Ardabili. انشگاه محقق اردبیلی Marefat Gasemi معرفت قاسمی No Scientific member of Horticulture Crops Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research Centre, AREEO,Ardabil, Iran بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل