fa اثرات کود زیستی و بقایای گیاهی بر ویژگی‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه جو در شرایط تنش آبی تنش خشكي Droughts Stress كاربردي Applicable <span dir="RTL">این پژوهش در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی داراب </span><span dir="RTL">&ndash;</span><span dir="RTL"> دانشگاه شیراز اجرا شد. آزمایش به‌صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 97-1396 انجام شد. تیمار&shy;ها در این پژوهش شامل: دو سطح آبیاری به&shy;عنوان عامل اصلی [1- مطلوب: آبیاری بر اساس نیاز آبی گیاه تا مرحله رسیدگی فیزیولوژیک و 2- تنش آبی: آبیاری بر اساس نیاز آبی گیاه تا انتهای مرحله‌ی گلدهی] بود. همچنین، عامل&shy;های فرعی شامل دو سطح بقایای گیاهی [1- حذف بقایا، 2- برگرداندن 30 درصد بقایای گیاهی (کاه گندم) به خاک] و چهار منبع کودی [1- شاهد: صفر کیلوگرم نیتروژن در هکتار، 2- کود نیتروژن: کاربرد 100 کیلو&shy;گرم نیتروژن در هکتار، 3- کود تلفیقی: استفاده از باکتری آزوسپیریلوم + 50 کیلو&shy;گرم نیتروژن در هکتار و 4- کود زیستی:&nbsp; تلقیح بذر&shy;ها با باکتری آزوسپیریلوم)] بود. نتایج نشان داد که برهمکنش تیمار بقایا &times; نیتروژن بر غلظت کلروفیل </span>a<span dir="RTL">،</span> <span dir="RTL">کاروتنوئید و فعالیت آنزیم&shy;های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز معنی‌دار بود. این برهمکنش نشان داد که در شرایط بدون بقایا، کود نیتروژن و تیمار تلفیقی سبب افزایش معنی&shy;دار این صفات نسبت به شاهد شدند. در مقابل در شرایط حضور بقایا، نیز روندی مشابه شرایط بدون بقایا &nbsp;البته با شدت واکنش بیشتر به کاربرد این دو منبع نیتروژن وجود داشت. اثر برهمکنش تیمار رژیم آبیاری &times; منبع کود نیتروژن بر فعالیت آنزیم کاتالاز و گایاکول پراکسیداز نشان داد که در شرایط مطلوب رطوبتی، کاربرد کود نیتروژن</span> <span dir="RTL">صرف نظر از منبع آن</span> <span dir="RTL">سبب افزایش فعالیت این آنزیم&shy;ها شد. بیشترین مقدار افزایش در مقایسه با شاهد مربوط به کود نیتروژن و سپس کود تلفیقی بود. روندی مشابه شرایط مطلوب در شرایط تنش آبی البته با شدت واکنش بیشتر به کاربرد نیتروژن وجود داشت. در شرایط آبیاری مطلوب و تنش آبی، بیشترین عملکرد دانه مربوط به تیمار کود تلفیقی بود. با توجه به ملاحظات زیست محیطی و اقتصادی و همچنین با توجه به برتری کود تلفیقی در شرایط مطلوب و تنش رطوبتی به لحاظ بیوشیمیایی و عملکرد دانه، این رژیم کودی در شرایط عدم اطمینان از دسترسی به آب برای آبیاری پس از گلدهی در مناطق جنوبی ایران قابل توصیه است.</span> This research was carried out at the experimental farm of the Darab Agricultural and Natural Resources College of Shiraz University during 2017-2018 growing season. A split factorial experiment was layout based on a randomized complete block design with three replicates. Treatments included two irrigation levels as the main plots [1. Normal (IR_N): irrigation based on the plant&#39;s water requirement up to the physiological maturity and 2. Irrigation with water stress (IR_ws): irrigation based on the plant&#39;s water requirement up to the anthesis stage (cutting of irrigation after anthesis)]. Also, sub plots were two levels of plant residues [1. without residue, 2. with residue: returning 30% of wheat residues to soil] and four nitrogen (N) fertilizer sources [N₀, no nitrogen fertilizer (control); N₁₀₀, 100 kg N ha^-1; Bio + N₅₀, Biofertilizer (<em>Azospirillum brasilense</em>) + 50 kg N ha^-1 and Bio, Biofertilizer (<em>Azospirillum brasilense</em>)]. Results showed that the interaction effect of residue &times; N fertilizer source on chlorophyll_a, carotenoid, catalase and guaiacol peroxidase enzymes traits was significant. The N₁₀₀ and Bio + N₅₀ treatments significantly increased these traits compared to N₀ in without residue conditions. In contrast, in the presence of residue, there was a similar trend to without residue conditions, however, the reaction of these traits to N₁₀₀ and Bio + N₅₀ supply were much more severe. The interaction of irrigation regime &times; N fertilizer source on catalase and guaiacol peroxidase enzymes showed that the N fertilizer application increased the amount of these enzymes, regardless of the N source, in IR_N conditions. Similarly, in IR_wsconditions, the catalase and guaiacol peroxidase enzymes levels improved by N fertilizer supply as compared with N₀, however, the intensity of their reactions to N application, especially, N₁₀₀ and Bio + N₅₀ were much more than the normal moisture conditions. The highest grain yield was achieved by Bio + N₅₀ under IR_N and IR_ws conditions. In general, with respect to superiority of combine N fertilizer (Bio + N₅₀) in biochemical and grain yield traits in normal and water stress conditions and economic and environmental considerations as well, this N fertilizer regime is recommended for water availability restriction conditions in Southern regions of Iran. آزوسپیریلوم, کاتالاز, کاروتنوئید, کلروفیل, گایاکول پراکسیداز Azospirillum, Catalase, Carotenoid, Chlorophyll, Guaiacol Peroxidase 279 298 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1277-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Niazi Ardakani مریم نیازی اردکانی No Shiraz University دانشگاه شیراز Vahid Barati وحید براتی v.barati@shirazu.ac.ir Yes Shiraz University دانشگاه شیراز Ehsan Bijanzadeh احسان بیژن زاده No Shiraz University دانشگاه شیراز