fa بهینه‌سازی تولید پینه و اندام‌زایی دو رقم تجاری گلایول (Gladiolus grandiflorus L. cv Amsterdam, Advance Red) بیوتکنولوژی biotechnology پژوهشي Research گلایول به عنوان یک گیاه زینتی با ارزش اقتصادی بالا در سراسر جهان کشت می&shy;شود و در ایران با دارا بودن بالاترین سطح زیر کشت و بیشترین میزان واردات اندام زیرزمینی جایگاه خاصی دارد. در این تحقیق، به منظور بررسی باززایی غیرمستقیم ارقام &nbsp;<span dir="LTR">Amsterdam</span> و <span dir="LTR">Advance Red</span> آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. جهت تولید پینه، ریزنمونه&shy;های جوانه چشمی (بخش راسی)، قطعات پداژه (بخش میانی) و صفحه پایگاهی (بخش تحتانی) پداژه در ابعاد 1 سانتی&shy;متر مربع در محیط پایه<span dir="LTR"> MS </span>به همراه غلظت&shy;های مختلف پیکلورام، دایکامبا، <span dir="LTR">BAP</span>، کاینتین، <span dir="LTR">NAA</span> و <span dir="LTR">2,4,5-T</span> کشت شدند. در مرحله باززایی، غلظت&shy;های مختلف <span dir="LTR">TDZ</span> و <span dir="LTR">GA₃</span> در ترکیب با آمینواسیدهای پرولین و گلوتامین &nbsp;استفاده شد. بر اساس نتایج به دست آمده، در محیط حاوی 1 یا 2 میلی&shy;گرم در لیتر دایکامبا ریزنمونه&shy; جوانه چشمی بالاترین میزان پینه&shy;زایی را (به ترتیب 47/77 و 91/75 درصد در ارقام <span dir="LTR">Amsterdam</span> و <span dir="LTR">Advance Red</span>) نشان داد. بالاترین درصد باززایی (به ترتیب 11/81 و 57/75 درصد در ارقام <span dir="LTR">Amsterdam</span> و <span dir="LTR">Advance Red</span>) و بیشترین تعداد شاخساره (به ترتیب 69/23 و 19/20 شاخه در ارقام <span dir="LTR">Amsterdam</span> و <span dir="LTR">Advance Red</span>) در تیمار 1 میلی&shy;گرم در لیتر <span dir="LTR">TDZ</span>، 5/0 میلی&shy;گرم در لیتر <span dir="LTR">GA₃</span>، 200 میلی&shy;گرم در لیتر پرولین و 200 میلی&shy;گرم در لیتر گلوتامین به دست آمد. بالاترین درصد ریشه&shy;زایی (به ترتیب 41/84 و 50/82 درصد در ارقام <span dir="LTR">Amsterdam</span> و <span dir="LTR">Advance Red</span>) در تیمار 2 میلی&shy;گرم در لیتر <span dir="LTR">IAA</span> و 500 میلی&shy;گرم در لیتر زغال فعال تولید شد. گیاهچه&shy;های تولیدی با موفقیت در شرایط گلخانه سازگار شدند.<br> <br> <br> &nbsp; Gladiolus is cultivated as a high-value ornamental plant in the worldwide and it has the highest cultivation area and the highest level of underground organs imports in Iran. In this study, in order to investigate indirect regeneration of Amsterdam and Advance Red cultivars an experiment was conducted in a completely randomized design with three replications. For callogenesis, bud sprout (apical section), corm slices (middle section) and basal plate (bottom section) explants of corm with 1 cm² dimensions were cultured in MS medium with different concentrations of Picloram, Dicamba, BAP , kinetin, NAA and 2,4,5-T. At the regeneration stage, different concentrations of TDZ and GA₃ were combined with Proline and Glutamine amino acids. Based on the results, in the medium containing 1 or 2 mg L^-1 of Dicamba, the bud sprout explant showed the highest callogenesis (77.77% and 75.91% in Amsterdam and Advance Red, respectively). The highest percentage of regeneration (81.11% and 75.57% in Amsterdam and Advance Red, respectively) and the highest number of shoots (23.69 and 20.19 in Amsterdam and Advance Red, respectively) were obtained in 1 mg L^-1 TDZ + 0.5 mg L^-1GA₃ + 200 mg L^-1 Proline + 200 mg L^-1 Glutamine. The highest percentage of rooting (84.41% and 82.50% in Amsterdam and Advance Red, respectively) were produced in MS medium supplemented with 2 mg L^-1 IAA + 500 mg L^-1 activated charcoal. Produced plantlets from indirect regeneration were successfully adapted in greenhouse condition.<br> &nbsp; پرولین, پیکلورام, جوانه چشمی, دایکامبا, گلوتامین, 2,4,5-T Bud sprout, Dicamba, Glutamine, Picloram, Proline, 2,4,5-T 49 59 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1275-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedehraziyeh Mousavimatin سیده رضیه موسوی متین r_moussavimatin@yahoo.com No University of Zanjan دانشگاه زنجان Seyed Najmmaddin Mortazavi سید نجم الدین مرتضوی mortazavii46@gmail.com No University of Zanjan دانشگاه زنجان Pejman Azadi پژمان آزادی azadip22@gmail.com Yes Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران Mitra Aelaei میترا اعلایی mitraaelaeii@gmail.com No Department of Horticulture Science, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran دانشگاه زنجان