fa بررسی تحمل به سطوح مختلف سایه در دو گونه چمن فصل سرد علف گندمی بیابانی (Agropyron desertorum) و گونه چمانواش بلند (arundinaceae Schreb. ‘Forager’ Festuca) سایر موارد others پژوهشي Research مسئله کمبود نور و ایجاد سایه به واسطه توسعه مصنوعات بشری و همچنین سایه ناشی از درختان در فضای سبز، چالش مهم پیش روی چمن به عنوان یکی از اجزای اصلی فضای سبز شهری می باشد. در این پژوهش اثر سطوح مختلف سایه (0، 50، 70 و 90 درصد) بر خصوصیات ظاهری ومورفولوژیک چمن‌های سردسیری علف گندمی بیابانی (Agropyron desertorum) و چمانواش بلند (arundinaceae Schreb. ‘Forager’ Festuca) در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بدست آمده از این آزمایش نشان داد که گونه علف گندمی بیابانی با دارا بودن بیشترین رنگ، بافت، قدرت پنجه زنی، وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه، نسبت وزن ریشه به اندام هوایی و هدایت روزنه ای در نورکامل در مقایسه با سایر سطوح سایه، کارآیی بالاتری داشت. گونه چمانواش بلند در شرایط سایه 50 درصد، با داشتن بیشترین رنگ، قدرت پنجه زنی، نسبت وزن ریشه به اندام هوایی و فتوسنتز در مقایسه با نور کامل از کارآیی بالاتری برخوردار بود. همچنین نتایج نشان داد که از نظر خصوصیات مطلوب جهت کاربرد زینتی در فضای سبز، گونه چمانواش بلند در کلیه سطوح سایه عملکرد بهتری در مقایسه با گونه علف گندمی بیابانی داشته است. با این حال هر دوگونه قادر به تحمل سایه شدید 90 درصد نبودند The lack of light and shadow created by the development of human artificial and shade of the trees in landscapes are the one of the main challenge facing the lawn as one of the main components of urban landscapes. In this study, the effects of different shade levels (0, 50, 70 and 90%) on the appearance and morphological characteristics of wheatgrass (Agropyron deserturumL.) and tall fescue (Festuca arundinaceae Schreb. ‘Forager’) in a completely randomized design with three replications were examined. The results of this experiment showed that, in full sunlight, the wheatgrass had higher color degree, texture, tillering, shoot and root dry weight, root to shoot weight ratio and stomatal conductance in relation to other levels of irradiances. Therefore, wheatgrass showed higher efficiency in full sunlight than other levels of shade. Tall fescue exhibited higher efficiency at 50% shade level than full sunlight because of higher color degree, tillering, root to shoot weight ratio and photosynthesis. Based on the optimal properties for ornamental applications in landscape, Tall fescue had the better performance than wheatgrass under all levels of irradiances. However, both species did not tolerate 90% (dense) shade level. چمانواش بلند, سایه, علف گندمی بیابانی Shade, Tall fescue, and WheatgrassShade, Tall fescue, and Wheatgrass 33 44 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-198-1&slc_lang=fa&sid=1 amir sadeghi امیر صادقی am_sadeghi_rose@yahoo.com No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Nematollah Etemadi نعمت اله اعتمادی Etemadin@cc.iut.ac.ir Yes Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Ali Nikbakht علی نیکبخت anikbakht @ cc.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان Mohammad Reza Sabzalian محمد رضا سبز علیان sabzalian @ cc.iut.ac.ir No Isfahan University of Technology دانشگاه صنعتی اصفهان