fa فعالیت آنزیم فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز و برخی آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان بادرشبو (Dracocephalum moldavica) در پاسخ به محلول‌پاشی آبسیزیک اسید در شرایط مختلف رطوبتی تنظیم کننده های رشد گیاهی Plant Growth Regulators پژوهشي Research تنش خشکی یکی از مهم‌ترین عوامل محدود‌کننده رشد و عملکرد گیاه در شرایط خشک می‌باشد. هورمون آبسیزیک اسید (<span dir="LTR">ABA</span>) یکی از تنظیم‌کننده‌های مهم گیاهی است که در بروز بسیاری از پاسخ‌های فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی گیاه در شرایط خشکی نقش دارد. به منظور ارزیابی اثر متقابل تنش خشکی و کاربرد <span dir="LTR">ABA</span> بر فعالیت آنزیم فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز (<span dir="LTR">PAL</span>) و برخی آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی بادرشبو (<em><span dir="LTR">Dracocephalum moldavica</span></em>)، آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1395 در مزرعه پژوهشی دانشگاه زنجان اجرا شد. در این آزمایش، سطوح آبیاری در سه سطح (آبیاری مطلوب، تنش ملایم تا رسیدن به پتانسیل آبی 8/0- مگاپاسکال و تنش شدید تا رسیدن به پتانسیل آبی 5/1- مگاپاسکال) در کرت‌های اصلی و سطوح هورمون <span dir="LTR">ABA</span> در پنج سطح (0، 5، 10، 20 و 40 میکرومولار) در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که اثر سطوح آبیاری، <span dir="LTR">ABA</span> و نیز اثر متقابل سطوح آبیاری در سطوح <span dir="LTR">ABA</span> برای فعالیت <span dir="LTR">PAL</span>، کاتالاز (<span dir="LTR">CAT</span>)، آسکوربات‌پراکسیداز (<span dir="LTR">APX</span>)، پراکسیداز (<span dir="LTR">POD</span>)، پراکسیداسیون لیپید، سطح برگ، وزن خشک کل بوته، ارتفاع گیاه و عملکرد دانه معنی‌دار بود. بدون کاربرد <span dir="LTR">ABA</span>، تنش خشکی ملایم و شدید، به ترتیب02/15 و 30 درصد فعالیت <span dir="LTR">PAL</span>، 02/28 و 44/25 درصد فعالیت <span dir="LTR">CAT</span>، 81/48 و 55/35 درصد فعالیت آنزیم <span dir="LTR">APX</span> و 83/77 و 3/88 درصد فعالیت آنزیم <span dir="LTR">POD</span> را نسبت به شرایط آبیاری مطلوب افزایش دادند. هم‌چنین کاربرد <span dir="LTR">ABA</span> خارجی سبب افزایش پراکسیداسیون لیپید، فعالیت <span dir="LTR">PAL</span> و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانت نسبت به شاهد (عدم کاربرد <span dir="LTR">ABA</span>) شد. تنش خشکی ملایم و شدید در شرایط بدون کاربرد <span dir="LTR">ABA</span>، میزان عملکرد دانه را به ترتیب 69/19 و 02/31 درصد نسبت به شرایط آبیاری مطلوب کاهش دادند. یک روند کاهشی در عملکرد دانه در پاسخ به افزایش غلظت <span dir="LTR">ABA</span> وجود داشت. میزان کاهش عملکرد دانه در گیاهان تیمار شده با غلظت‌های مختلف <span dir="LTR">ABA</span>، 69/14-18/5 درصد در شرایط آبیاری مطلوب، 74/20-22/4 درصد در شرایط تنش ملایم و 83/33-37/4 درصد در شرایط تنش شدید در مقایسه با تیمار شاهد بود. Drought stress is one of the imperative limiting factors to plant growth and yield in dry conditions. Abscisic acid (ABA) is one of the most important plant regulators that plays a key role in many physiological and morphological responses under drought conditions. This experiment was carried out to evaluate the interaction between drought stress and ABA on the activity of <strong>phenylalanine ammonia- lyase</strong><strong> (PAL) and</strong> some antioxidant enzymes in dragonhead (<em>Dracocephalum moldavica</em>). This research was conducted as split plot based on complete random block design at research farm of University of Zanjan, during 2016 growth season. Three moisture regimes (well- watered, moderate drought with delay irrigation up to -0.8MPa and severe drought with delay irrigation up to -1.5MPa) were set as main plots and five ABA concentrations (0, 5, 10, 20 and 40 &micro;M) were sets as subplots. The results of this study showed that the effect of watering regimes, ABA and interactions between watering regimes and ABA was significant for PAL, catalase (CAT), ascorbate peroxidase (APX) and peroxidase (POD) activity, lipid peroxidation, leaf area, total dry weight, plant height and seed yield. Without ABA application, moderate and severe drought stress, increased 15.02 and 30 percent PAL activity, 28.02 and 25.44 percent CAT activity, 48.81 and 35.55 percent APX activity and 77.83 and 88.3 percent POD activity compared to the well- watered condition. Also, exogenous ABA application increased lipid peroxidation and antioxidant enzymes activity compared to control (no ABA application). Without ABA application the moderate and severe drought stress, reduced seed yield by 19.69 and 31.02 percent, respectively, compared to well- watered condition. There was a decreasing trend in seed yield in response to an increase in ABA concentration. The amount of seed yield reduction in plants treated with different concentrations of ABA, 5.18- 14.69 percent under well- watered conditions, 4.22- 20.74 percent under moderate drought conditions and 4.37-33.83 percent under severe drought conditions compared to non- treated plants.<br> <span dir="RTL"></span> آسکوربات پراکسیداز, پراکسیداسیون لیپید, کاتالاز, عملکرد دانه Ascorbate peroxidase, Catalase, Lipid peroxidation, Seed yield 395 410 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1184-2&slc_lang=fa&sid=1 Vahideh Khaleghnezhad وحیده خالق نژاد vahide.khaleghnezhad@znu.ac.ir No University of Zanjan دانشگاه زنجان Ali Reza Yousefi علیرضا یوسفی yousefi.alireza@znu.ac.ir Yes University of Zanjan دانشگاه زنجان Afshin Tavakoli افشین توکلی Tavakoli@znu.ac.ir No University of Zanjan دانشگاه زنجان Bahman Farajmand بهمن فرجمند Farajmand@znu.ac.ir No University of Zanjan دانشگاه زنجان