fa پاسخ رشد رویشی، فیزیولوژیک و آنزیمی گیاه دارویی خرفه (Portulaca oleracea) به غلظت کادمیوم در خاک تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin: 0px; text-align: justify; line-height: normal;"><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; color: black; font-family: ">کادمیوم از رایج‌ترین فلزات سنگین در مناطق آلوده می‌باشد که با ورود به زیست‌‌بوم و زنجیره غذایی، اثرات اکولوژیکی زیانباری بر موجودات زنده بر جای خواهد نهاد. با توجه به خطر افزایش عناصر سنگین در خاک‌های کشاورزی و به‌دنبال آن حضور در گیاهان دارویی همچون خرفه (.</span><i><span dir="LTR" new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times="">Portulaca</span></i><span dir="LTR" new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times=""> <i>oleracea</i> L</span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; color: black; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span>)، پژوهشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار جهت بررسی واکنش رشد رویشی و پارامترهای فیزیولوژیک و آنزیمی این گیاه دارویی نسبت به افزایش غلظت کادمیوم (از صفر تا 275 میلی‌گرم در کیلوگرم) در خاک اجرا گردید. نتایج نشان داد که صفات رویشی، رنگیزه‌های فتوسنتزی، میزان پروتئین محلول و محتوی نسبی آب برگ با افزایش غلظت کادمیوم کاهش و میزان تولید مالون‌دی‌آلدئید، پراکسید هیدروژن و پرولین افزایش نشان داد. همچنین روند تغییرات فعالیت سه آنزیم پراکسیداز (</span><span dir="LTR" new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times="">POX</span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; color: black; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span>)، آسکوربات‌پراکسیداز (</span><span dir="LTR" new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times="">APX</span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; color: black; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span>) و سوپراکسیددیسموتاز (</span><span dir="LTR" new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times="">SOD</span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span b="" lang="FA" style="margin: 0px; color: black; font-family: "><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span><span style="margin: 0px;" dir="RTL"></span>) در سطوح پایین سمیت افزایش و در سطوح بالاتر به صورت کاهشی بود. گیاه خرفه به مقادیر بالاتر کادمیوم حساسیت بیشتری نشان داد، به‌طوریکه شیب تغییرات بیشتر متغیرهای مورد مطالعه از جمله وزن خشک اندام‌های رویشی، میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی، پرولین، پروتئین محلول برگ و پراکسیدهیدروژن در سطوح پایین کادمیوم (محدوده صفر تا حدود 60 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک) کمتر بود و پس از آن با شیب بیشتری ادامه یافت. در مجموع نتایج حاکی از قدرت رشد گیاه دارویی خرفه تا سطح 275 میلی‌گرم در کیلوگرم کادمیوم خاک بود. با این حال در غلظت‌های بالاتر از حدود 60 میلی‌گرم، تجمع ماده خشک و کارکرد سیستم‌های دفاعی گیاه بیش از 50 درصد کاهش نشان داد.</span></p> <p style="margin: 0px 0px 13.33px 24px; text-align: justify; line-height: normal; unicode-bidi: embed; direction: ltr;"><font size="3"><span new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times="">Cadmium is one of the most commonly used heavy metals in the contaminated areas which entered in the ecosystem and the food chains and will have ecological harmful effects on living organisms. Considering the risk of increasing heavy elements in agricultural soils and subsequent exposure to medicinal plants such as purslane (<i>Portulaca oleracea</i> L.), a factorial experiment was conducted in a completely randomized design with three replications. The aim of the presented study was to study the vegetative growth response and the physiological and enzymatic parameters of this medicinal plant in comparison with the increase of cadmium concentration (0 to 275 mg/kg) in the soil. The results showed that vegetative traits, photosynthetic pigments, soluble protein content and relative water content of leaf decreased with increasing cadmium concentrations while increased the levels of malondialdehyde, hydrogen peroxide and proline.</span><span style="margin: 0px; color: black;"><font face="calibri"> </font></span><span new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times="">Also, the changes in the</span><span style="margin: 0px; color: black;"><font face="calibri"> </font></span><span new="" style="margin: 0px; color: black; font-family: " times="">activity of the three enzymes of peroxidase (POX), ascorbate peroxidase (APX) and superoxide dismutase (SOD) increased at lower levels of toxicity while decreased at higher levels. Purslane was more sensitive to higher levels of cadmium, so that gradient of more studied variables like dry weight of vegetative organs, the photosynthetic pigments, proline, soluble protein and hydrogen peroxide at low levels of cadmium (ranging from zero up to 60 mg/kg) was lower and then continued with a more slope. Overall, the results showed that the purslane medicinal plant has the ability to grow up to 275 mg per kg of cadmium in the soil. However, at concentrations higher than about 60 mg, the accumulation of dry matter and the functioning of the plants defense systems decreased by more than 50%.</span></font></p> آنتی‌اکسیدان, رنگیزه‌های فتوسنتزی, پرولین Antioxidant, Photosynthetic pigments, Proline 427 444 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-172-16&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Jenabiyan مریم جنابیان jenabiyan.m@gmail.com No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری Hemmatollah Pirdashti همت‌اله پیردشتی h.pirdashti@sanru.ac.ir Yes Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری Mohammad Ali Tajik Ghanbary محمدعلی تاجیک‌قنبری m.tajick@gmail.com No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری Fardin Sadeghzadeh فردین صادق‌زاده fardin.upm@gmail.com No Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری