fa تاثیر قارچ‌ میکوریز Glomus mosseae بر رشد، ترکیبات فنلی و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان تحت تنش مس در گیاه پسته (Pistacia vera) تنش فلزات سنگین Toxic ions stress پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">یﮑﯽ از روشﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده ﺑﺮای ﮐﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﻣﺨﺮب ﻧﺎﺷﯽ از تنش مس اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎرچ‌ﻫﺎی ﻣﯿﮑﻮریﺰ میباشد. این پژوهش برای تعیین اثر قارچ میکوریز <em><span dir="LTR">Glomus mosseae</span></em> بر رشد و بعضی پارامترهای فیزیولوژیکی گیاه پسته رقم احمد آقایی در پاسخ به افزایش غلظت مس خاک انجام گرفت. آزمایش مذکور به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه سطح مس (غلظت‌های 0، 300 و 600 میلی گرم در لیتر نیترات مس) و در دو وضعیت میکوریزی و غیر میکوریزی اجرا شد. در همه گیاهان شاهد و تیمار شده با مس، طول و وزن خشک ریشه و ساقه گیاهان میکوریزی از گیاهان غیرمیکوریزی بیشتر بود. همچنین مس منجر به کاهش محتوای کلروفیل <span dir="LTR">a</span> و<span dir="LTR">b</span>، کارتنوئیدها، پروتئین کل، غلظت فسفر، قند کل، پرولین و ترکیبات فنلی گردید اما همزیستی میکوریزی باعث افزایش معنی دار این شاخص ها گردید. تنش مس موجب افزایش پراکسیداسیون لیپیدها، میزان مالون دآلدئید (<span dir="LTR">MDA</span>)، پراکسیدهیدروژن <span dir="LTR">(</span><span dir="LTR">H₂O₂</span><span dir="LTR">)</span>، فعالیت پراکسیداز <span dir="LTR">(POD)</span>، آسکوربات پراکسیداز(<span dir="LTR">APX</span>) و سوپر اکسید دیسموتاز (<span dir="LTR">SOD</span>) در همه گیاهان گردید، اما میزان <span dir="LTR">MDA</span>، <span dir="LTR">H₂O₂</span> و کاتالاز (<span dir="LTR">CAT</span>) در گیاهان میکوریزی &nbsp;به طور معنی داری کمتر از گیاهان غیر میکوریزی بود. بر اساس نتایج میزان مس انتقال یافته از ریشه به بخش هوایی در پسته صرف نظر از وضعیت میکوریزی آن کمتراز یک<span dir="LTR">TF&le;1) </span>) و فاکتور تجمع زیستی بیشتر از یک<span dir="LTR"> (BCF </span><span dir="LTR">&ge;</span><span dir="LTR"> 1)</span> بود.&nbsp; بنابراین پسته می تواند تثبیت کننده (<span dir="LTR">phytostabilizer</span>) مس باشد و همزیستی با قارچ <em><span dir="LTR">Glomus mosseae</span></em> &nbsp;باعث تجمع بیشتر مس در ریشه گردید<strong>.</strong><br> &nbsp;</div> <div dir="rtl">One of the most suitable methods for reducing the effects of copper (Cu) stress is the use of mycorrhizal fungus. This research was conducted to study the effect of <em>Glomus mosseae</em> mycorrhizal fungus on growth and some physiological parameters of pistachio (<em>Pistacia vera</em>) in response to increasing soil Cu concentration. The experiment was carried out as factorial in a completely randomized design with three levels of Cu (0, 300, 600 mg/L CuNO₃) and two levels of mycorrhizal inoculation (inoculated and non-inoculated). According to the results, the mycorrhizal colonization percentage was significantly higher in the control than the Cu treatments. In all plants treated with Cu, the length and dry weight of the roots and shoots of mycorrhizal plants were higher than non-mycorrhizal plants. Cu stress also reduced the content of chlorophyll a and b, carotenoids, total protein, phosphorus concentration, total sugars, proline and phenolic compounds, but mycorrhizal symbiosis leads to significant increase of these parameters. Cu stress increased the peroxidation of lipids, malondialdehyde (MDA), hydrogen peroxide (H₂O₂), peroxidase (POD), ascorbate peroxidase (APX) and superoxide dismutase (SOD) in all plants. However, the levels of MDA, H₂O₂ and catalase (CAT) in mycorrhizal plants were significantly lower than non-mycorrhizal plants. According to the results the amount of Cu transferred from roots to stems(Translocated Factor) in pistachio ,regardless of mycorrhizal colonization, was less than one (TF&le;1) and the Biococentration factor &nbsp;was greater than one (BCF &ge; 1), so pistachio can be a Cu stabilizer and symbiosis with <em>Glomus mosseae</em> caused the accumulation of more Cu in the roots.<br> &nbsp;</div> تنش اکسیداتیو, فاکتورانتقال, فلز سنگین, همزیستی Heavy metal, Symbiosis, Oxidative stress, Translocation factor 93 112 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1155-2&slc_lang=fa&sid=1 Narges Rohani نرگس روحانی r_narges@hotmail.com No Payam-e-Noor University دانشگاه پیام نور Fatemeh Daneshmand فاطمه دانشمند f.daneshmand@yahoo.com No Payam-e-Noor University دانشگاه پیام نور Atousa Vaziri آتوسا وزیری )a_vaziri@pnu.ac.ir Yes Payam-e-Noor University دانشگاه پیام نور Mehrnaz Mahmoudi مهرناز محمودی mehromah@yahoo.com No Islamic Azad University, Kerman دانشگاه آزاد اسلامی Fatemeh Sabermahani فاطمه صابرماهانی (fatemehsaber2003@yahoo.com No Payam-e-Noor University دانشگاه پیام نور