Plant Process and Function

fa بررسی اثر سالیسیلیک اسید بر رنگ‌‌دانه‌های فتوسنتزی، فعالیت آنزیم‌های آنتی‌‌اکسیدان و اجزای عملکرد سه ژنوتیپ کنجد تحت شرایط مختلف رطوبتی Effect of salicylic acid on photosynthetic pigments content, antioxidant enzyme activity and yield components of three sesame genotypes under different irrigation regimes تنش خشكي Droughts Stress پژوهشي Research تنش خشکی یکی از مهم‌ترین تنشهای غیرزیستی است که اثرات زیانباری بر تولید محصولات زراعی ازجمله گیاهان دانه روغنی دارد. سالیسیلیک اسید یک تنظیم‌کننده رشد گیاهی است و نقش مهمی در مقاومت گیاهان در برابر تنشهای محیطی ازجمله تنش خشکی دارد. بر این اساس آزمایش گلدانی به‌منظور بررسی اثر محلولپاشی سالیسیلیک اسید (صفر و 6/0 میلیمولار) روی سه ژنوتیپ کنجد (یکتا، شیراز و نازتکشاخه) در سه سطح آبیاری (آبیاری پس از 60، 70 و 80 درصد تخلیه رطوبت قابل ‌استفاده خاک) در گلخانه دانشگاه صنعتی اصفهان به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که غلظت کلروفیلهای a، b و کل، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، وزن هزار دانه و وزن دانه در بوته در گیاهان کنجد تنشدیده در سطح آبیاری پس از 80 درصد تخلیه رطوبت قابل‌ استفاده خاک بهترتیب 12، 14، 12، 41، 34، 13 و 32 درصد نسبت به شاهد آبیاری (آبیاری پس از 60 درصد تخلیه رطوبت قابل ‌استفاده خاک) کاهش یافتند، در حالیکه فعالیت ویژه آنزیمهای کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز و غلظت کاروتنوئیدها بهترتیب 37، 72، 150 و 57 درصد نسبت به شاهد آبیاری افزایش پیدا کردند. محلول‌پاشی 6/0 میلیمولار سالیسیلیک اسید صفتهای اندازهگیریشده در این آزمایش را در شرایط شاهد آبیاری و سطوح مختلف تنش خشکی بهطور معنیداری بهبود بخشید به طوریکه با کاربرد سالیسیلیک اسید صفتهای تعدادکپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، وزن هزار دانه و وزن دانه در بوته بهترتیب 17، 35، 10 و 6 درصد نسبت به شاهد سالیسیلیک اسید (صفر میلیمولار سالیسیلیک اسید) افزایش یافتند. در مجموع با تشدید تنش خشکی (آبیاری پس از 70 و 80 درصد تخلیه رطوبت قابل ‌استفاده خاک) در مقایسه با شاهد آبیاری صفتهای اندازه‌گیریشده در ژنوتیپهای یکتا و شیراز نسبت به ژنوتیپ نازتکشاخه کاهش کمتری داشتند. Drought stress is one of the most important abiotic stresses that exerts harmful effects on productivity of crops, including oilseed crops. Salicylic acid is one of the plant growth regulators that plays a key role in plant resistance against environmental stresses, including drought. Therefore, a factorial randomized complete block pot experiment with three replications was designed to assess the effect of salicylic acid (two levels of 0 and 0.6 mM) on three sesame genotypes (Yekta, Shiraz and Nazetakshakheh) in the presence of three levels of irrigation (irrigation after 60, 70 and 80% of available soil water depletion) in the greenhouses of Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran in 2016. Results showed that chlorophyll a, b and total concentrations, number of capsules per plant, number of seeds per capsule and seed weight per plant decreased in stressed plants, whereas carotenoids concentration and activity of antioxidants enzymes including catalase, ascorbate peroxidase, and peroxidase increased under stress conditions. Application of 0.6 mM salicylic acid improved the measured traits under both control and stress conditions. Salicylic acid improved the tolerance of sesame against drought. With increasing drought levels (irrigation after 70 and 80% of available soil water depletion), Yekta and Shiraz genotypes showed less decrease in measured traits in pot experiment. آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان , تنش خشکی, رنگ‌دانه‌های فتوسنتزی, سالیسیلیک اسید, کنجد Antioxidants, Drought stress, Photosynthetic pigments, Salicylic acid, Sesame 137 152 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1127-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Yousefzadeh Najafabadi مریم یوسف زاده نجف ابادی m.usofzadeh@yahoo.com No Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان Parviz Ehsanzadeh پرویز احسان زاده ehsanzadehp@gmail.com Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان