fa تأثیر کاربرد قارچ میکوریزا و سطوح مختلف زئولیت بر میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانت، غلظت عناصر پرمصرف و کم‌مصرف در دانه و ریشه گیاه گندم آبی رقم چمران 2 سایر موارد others پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">تأثیرکاربرد قارچ میکوریزا و سطوح مختلف زئولیت بر میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانت، غلظت عناصر پرمصرف و کم‌مصرف در دانه و ریشه گیاه گندم آبی رقم (چمران 2)، آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کاملاً تصادفی در سه تکرار در خرم‌آباد در دو سال زراعی 1401 و 1402 اجرا شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل قارچ‌های میکوریزا در چهار سطح (شاهد، گلوموس موسه‌آ، گلوموس اینترارادیس و گلوموس موسه‌آ + گلوموس اینترارادیس) و کاربرد زئولیت (صفر، 6، 9 و 12 تن در هکتار) بودند. نتایج نشان داد که استفاده همزمان از قارچ‌های میکوریزا و زئولیت با سطوح بالا بر غلظت نیتروژن، فسفر، پتاسیم، مس و منگنز دانه، فسفر، پتاسیم و آهن ریشه افزود. بیشترین غلظت نیتروژن ریشه (5/1 درصد)، آهن دانه (8/170 میلی‌گرم در کیلوگرم)، روی ریشه (9/53 میلی‌گرم در کیلوگرم) در تیمار تلقیح با گونه‌های گلوموس‌ موسه‌آ + گلوموس اینترارادیس و کاربرد 12 تن در هکتار زئولیت مشاهده شد.</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">کود زئولیت موجب کاهش آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز شد. براساس نتایج مقایسه میانگین اثر سال &times; میکوریزا &times; زئولیت، تیمار تلقیح گلوموس موسه‌آ + گلوموس اینترارادیس و کاربرد 12 تن در هکتار زئولیت در سال دوم با میانگین 8/67 میلی‌گرم در کیلوگرم و تیمار تلقیح با گلوموس اینترارادیس و کاربرد 12 تن در هکتار زئولیت در سال دوم با میانگین 5/58 میلی‌گرم در کیلوگرم به‌ترتیب بیشترین غلظت عناصر روی دانه و مس ریشه را به خود اختصاص دادند.</span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">در مجموع می‌توان گفت استفاده از قارچ‌های گلوموس موسه‌آ + گلوموس اینترارادیس به‌همراه اصلاح&shy;کننده خاک (زئولیت) در مزارع گندم رقم چمران می‌تواند موجب بهبود غلظت عناصر در دانه و ریشه گندم شود و نقش مهمی در تولید پایدار گیاه ایفا کند.</span></span></b></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt">The effect of mycorrhizal fungi application and different levels of zeolite on the concentration of macro- and microelements in the grain and root of irrigated wheat (Chamran 2 cultivar) was investigated. A factorial experiment in a completely randomized block design with three replications was conducted in Khorramabad during the two cropping seasons of 2022 and 2023. The studied factors included mycorrhizal fungi at 4 levels (control, Glomus mosseae, Glomus intraradices, and Glomus mosseae + Glomus intraradices) and zeolite application (0, 6, 9, and 12 ton h⁻&sup1;). The results showed that the simultaneous use of mycorrhizal fungi and zeolite at high levels increased the concentration of nitrogen, phosphorus, potassium, copper, and manganese in the grain, and phosphorus, potassium, and iron in the root. The highest concentration of root nitrogen (1.5%), grain iron (170.8 mg kg⁻&sup1;), and root zinc (53.9 mg kg⁻&sup1;) was observed in the treatment inoculated with Glomus mosseae + Glomus intraradices and 12 tons per hectare of zeolite. Zeolite fertilizer reduced the activity of catalase, peroxidase, and superoxide dismutase enzymes. Based on the results of the mean comparison of the year &times; mycorrhiza &times; zeolite interaction, the treatment inoculated with Glomus mosseae + Glomus intraradices and 12 tons h-1 of zeolite in the second year with an average of 67.8 mg kg-1, and the treatment inoculated with Glomus intraradices and 12 tons h-1 per hectare of zeolite in the second year with an average of 58.5 mg kg-1, respectively, had the highest concentrations of zinc in the grain and copper in the root. In general, it can be concluded that the use of Glomus mosseae + Glomus intraradices fungi along with soil amendment (zeolite) in Chamran wheat fields can improve the concentration of elements in the wheat grain and root and play an important role in sustainable plant production.</span><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></b></span></span> آهن, پراکسیداز, روی, مس و نیتروژن : Iron, Peroxidase, Zinc, Copper, Nitrogen 207 231 http://jispp.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1972-3&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Asadipoor مریم اسدی پور maryam.asadipoor@yahoo.com No Department of Agronomy, Khor. C., Islamic Azad University, Khorramabad, Iran گروه زراعت، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران Ali Khorgami علی خورگامی akhourgami@gmail.com Yes Department of Agronomy, Khor. C., Islamic Azad University, Khorramabad, Iran گروه زراعت، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران Manouchehr Sayahfar منوچهر سیاح فر sayyahfar@gmail.com No Crop and Horticultural Science Research Department, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Khorramabad, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران